در مرداد ماه امسال ( ۱۳۸۸- ۲۰۰۹) رمان «اخلاق مردم خیابان انقلاب» نوشته‌ی امیر حسن چهل‌تن تحت عنوان: «تهران، خیابان انقلاب» با ترجمه‌ی سوزان باغستانی توسط انتشارات کیرشهایم (Kirchheim ) در آلمان منتشر شد و با اقبال گسترده‌ی منتقدان آلمانی‌زبان مواجه گشت. در آبان ماه امسال، در کمتر از سه ماه این اثر به چاپ دوم رسید و اینک ناشر خود را برای چاپ بعدی آماده می‌کند.

چهل‌تن بر موسیقی داستان تسلط دارد. در داستان او لحن شوخ و شنگ نویسنده مدام جای خود را به وصف‌های دقیق شاعرانه می‌دهد.

امیر حسن چهل‌تن، نویسنده

میدان امین السلطان؛ یک کوچه تنگ، یک قهوه خانه! این نقطه‌ی شوم زندگی فخری بود و از همان نقطه بود که یک فنر ناغافل به وسط معرکه‌ی زندگی پرتابش کرد.
آنها میدان امین السلطان می‌نشستند، سر کوچه‌شان یک قهوه‌خانه بود، قهوه خانه‌ی باصفایی که هم شُر شُرِ آب جوب داشت و هم چهچهه‌ی قناری‌ی قفس، نسیم هم بود که از روی جالیزارهای ورامین می‌آمد و بوی خاک و بوی سبزه می‌آورد و وقتی به حصیرهایی می‌رسید که روی تخت‌های چوبی پهن بود و از پشنگه‌های آب نم داشت، یک کیف بخصوص تن آدم را پُر می‌کرد و آدم دلش می‌خواست دِلِی،دِلِی آواز بخواند و اگر پا داد عاشق شود.

قهوه خانه بیشتر مشتری‌هایش راننده‌ی کامیون‌هایی بودند که از ورامین کدو و خیار و بادمجان بار می‌زدند و به تهران می‌آوردند و بعدِ آنکه بارشان را خالی می‌کردند، در برگشت روی تخت‌های قالی‌پوش زیر سایه‌ی درخت‌های چنار حاشیه‌ی جوب می‌نشستند و چای دیشلمه می‌خوردند.

قهوه‌خانه رادیو هم داشت، دلکش و بنان می‌خواندند و مشدی که صاحب قهوه‌خانه بود بیشتر می‌پلکید، قهوه‌خانه را در حقیقت شاگردش عبدالله می‌چرخاند. مشدی ته دکان قلیان چاق می‌کرد یا زغال به تنوره‌ی سماور می‌ریخت، از این دو کار که فارغ می‌شد دستش به پیچ رادیو بود. گاه وقتی کمر درد امانش را می‌برید قوطی‌ی تریاکش را از پر شالش بیرون می‌آورد، درش را باز می‌کرد و به قاعده‌ی یک فضله موش از آن را به دهان می‌گذاشت.

یکی از مشتری‌های قهوه‌خانه جوانکی کلفت با سبیل‌های از بنا گوش در رفته و سینه‌ی پر پشم بود که جای دو سه نیش چاقو هم به گونه و به پیشانی داشت و هر وقت آواز عبدالوهاب تمام می‌شد و رادیو طرز استفاده از گنه گنه را آموزش می‌داد، یکهو عربده می‌کشید که : خفه‌ش کن بینم اینو مشدی!

مشدی به طرفه العینی اطاعت می‌کرد و آنوقت او خودش زیر آواز می‌زد. و انگار یکهو یک دست رگ و ریشه‌های فخری را از تنش بیرون می‌کشید، خودش را به سر کوچه می‌رساند.

یک روز که فخری رفته بود از بغل دست قهوه‌خانه کشک، روغن یا سه پستون بخرد، جوانک دختر را دیده بود و بهش چشمک زده بود. البته فخری هم خندیده بود و بعد هم رویش را کیپ گرفته بود و تا دم خانه دویده بود. بعد آنجا برگشته بود و به سرِ کوچه نگاه کرده بود: جوانک دستها را به کمر زده بود، گشاد ایستاده بود و به او نگاه می‌کرد و در همان حال با غش غشی نرم می‌خندید. از هم فاصله‌ای نداشتند، فخری حتی می‌توانست برق طلای دندان کرسی را دم حلقش ببیند.



«تهران، خیابان انقلاب»، امیر حسن چهل‌تن

فخری هر روز می‌رفت و جوانک هم هر روز همان سر جای قبلی‌اش نشسته بود یا روی تخت لم داده بود و از درز باریک چشم‌های خمارش او را نگاه می‌کرد و البته باز هم چشمک می‌زد و فخری هم باز می‌خندید و یک روز در کمرکش کوچه فحری آنقدر ایستاد تا جوانک خود را به او رساند، و روز بعد او را سوار کرد و به بیابان برد؛ سر راه هم یک کوزه شاتوت برایش خرید.

تابستان خنکی بود و بیابان سرتاسر سبز، حتی روی کلوخ‌های ریخته‌ی دیواره‌ی یخچال هم علف در آمده بود. فخری را بغل کرد و روی پاهایش گذاشت، فخری شاتوت‌ها را یکی یکی از کوزه در می‌آورد و به دهان می‌گذاشت، لبها و پنجه‌ها قرمز شده بود و مرد هی ماچش می‌کرد. ته کوزه در نیامده بود که متوجه بوی تن مرد شد؛ ابن بو، بوی عرقگیر پدرش بود وقتی که مادرش آن را به دست او می‌داد تا بشوید و آنوقت دید که این بو چقدر خوب است، هم گس بود و هم گرما داشت و هم اینکه یک موج آرام را از رگهای تنش عبور می‌داد، یک چیز بخصوص که هم خوشش می‌آمد و هم از آن می‌ترسید.

پره‌های دماغ فخری می‌لرزید و هنوز داشت احساس تازه‌ای را که بوی عجیب تن این مرد در او موجب شده بود، کشف می‌کرد و رابطه اش را با عرقگیر پدرش می‌سنجید که چشم‌های مرد غریبه کلاپیسه شد و او به یک آن دخترگی‌اش را برداشت و دست آخر وقتی داشت پای یک بته، روی خاک می‌شاشید بغض فخری ترکید و بنای گریه را گذاشت؛ چه گریه‌ای!

مرد واویلایی گفت و سر تکان داد و هنوز داشت شِر شِر می شاشید که گفت: گریه نکن، می‌گیرمت.

او باور کرد و در دم ساکت شد و زمان در چرخشی ناگهانی از او فاصله گرفت، تکه‌هایی از گذشته به آینده‌ی هنوز نیامده متصل شد، روی تکه‌هایی را مه پوشاند، تکه‌های دیگر یکهو درخششی باورنکردنی بخود گرفت و در یکی از همان تکه‌ها ناگهان خودش را دید که لباس سفید عروسی پوشیده بود، به سرش گل‌های کاغذی و لامپ‌های کوچک رنگی زده بود و آنوقت با لُپ‌های خیس لبخند زد. مرد آلتش را تکان تکان داد، شلوارش را بالا کشید، به طرفش آمد و لبهایش را ماچ کرد. از گونه‌های کوچک و گُل بهی رنگ فخری انگار ستاره می‌جهید.

گهگاه باز هم او را سوار می‌کرد و به بیابان می‌برد، او را همانطور روی پا می‌نشاند و به یکی دو تکان دوباره سیاهی‌ی چشم‌هاش گم می‌شد و یک لحظه بعد البته آرام می‌گرفت و هر بار خب برایش چیزی می‌خرید تا اینکه یک روز دید فخری سر گودالی عق می‌زند. بعد بنای بد اخلاقی را گذاشت، هر بار از چیزی ایراد می‌گرفت و به پک و پهلوی فخری لگد می‌زد. بچه نمی‌افتاد و شکم فخری روز به روز قلمبه‌تر می‌شد و معصومیت نگاه و صورتش هی بیشتر می‌شد و حتی از دستهاش انگار مهربانی می‌ریخت و یک جور وقار بخصوص او را از عالم بچگی دور می‌کرد و همه‌ی اینها مرد را کلافه کرده بود. او پا رفتش را به قهوه خانه کم کرد، کمتر رو نشان می‌داد.

پدرش بو برد، نه جنجال کرد، نه کتکش زد، هیچ چیز! از خانه بیرونش کرد. وسط حیاط گشاد ایستاد، در خانه را نشانش داد و گفت برو، برو توله سگت را توی یک خرابه بدنیا بیاور، همانجا چالش کن و آنوقت اگر دلت خواست به خانه برگرد.


مادرش با چشم تر یک دست لباس و یک تکه نان لای بقچه پیچید و داد دستش؛ گفت برو!

فخری می‌خواست بپرسد کجا، اما چیزی نگفت، بقچه را گرفت و از خانه بیرون رفت؛ رفت سر کوچه گوشه‌ی تخت قهوه‌خانه نشست و به راه نگاه کرد. مشدی صاحب قهوه‌خانه تا غروب هی برایش چای آورد و هی گفت پیدایش می‌شود اما نشد. بچه‌های محله دوره‌اش می‌کردند، سنگ می‌پراندند و هواَش می‌کردند و مشدی هر بار آنها را تا نیمه‌های کوچه عقب می‌کرد و با نفس بریده به قهوه خانه بر می‌گشت. شب فخری همانجا بقچه را زیر سر گذاشت و خوابید و تا سحر به ستاره ها نگاه کرد. روز بعد باز هم انتظار کشید، مرد آمدنی نبود.

پانوشت:

۱- نقد هفته نامه دی سایت

۲- گزارش رادیو وست دویچه روندفونک

۳- صفحه امیر حسن چهل تن در سایت انتشارات کیرشهایم

تقدیم به فضای دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

۱.
چندی است که مسوولان دانشگاه در ایران از جمله وزیر علوم و معاونانش از تغییر در دروس علوم انسانی و بهره گیری از اساتید متعهد صحبت می‌کنند. کامران دانشجو، وزیرعلوم، با تأکید بر اینکه به هیچ عنوان اجازه نمی‌دهم سکولاریسم و ضدیت با نظام جمهوری اسلامی در دانشگاه‌ها ترویج یابد گفته است: «اگر روسای دانشگاه اجازه ترویج این مسائل را در دانشگاه‌ها بدهند برخورد می‌کنیم. من از طرف نظام جمهوری اسلامی مأموریت دارم، بنابراین به هیچ عنوان اجازه ضدیت با نظام را در داخل دانشگاه‌ها نخواهم داد و در این راستا عنوان کرده‌ام که از این پس استادی که دغدغه دین نداشته باشد جذب نمی‌کنیم . دانشجویان نیز باید در این فرایند به ما کمک کنند؛ اگر دیدند استادی حرفی می‌زند که با اصول دینی تطابق ندارد به گوش مسئولان برسانند.»

وی با بیان اینکه دانشگاه‌های ما حلقه جدا از جامعه نیستند ادامه داد: «وقتی جامعه در تقابل با تفکرات غربی است، دانشگاه نیز که یکی از حلقه‌های جامعه است باید در تقابل با تفکرات غرب باشد.» کامران دانشجو در گردهمایی روسای دانشگاه‌های شمال کشور در دانشگاه علم و صنعت بهشهر با طرح سئوالی خطاب به روسای دانشگاه‌ها به آنان گفت: «آیا اساتید آنچه را به عنوان مدرس باید ایفای نقش کنند، دارند و نیروی انسانی متعهد و دین‌داری را تحویل جامعه می‌دهند؟ گسترش دانشگاه‌ها، رشته، واحد، آموزشکده، مجتمع و غیره محصول بیرونی دانشگاه‌ها نبوده است. ... شفاف و واضح می‌گویم افرادی مورد نیاز ما در دانشگاه‌ها هستند که التزام عملی به اسلام و ولایت فقیه داشته باشند. دانشگاه‌های کشور به اساتیدی نیاز دارند که با جان و دل و از صمیم قلب دانشجویان خود را دوست داشته باشند و این اساتید در دانشگاه کادرسازی کنند تا جمهوری اسلامی ایران پابرجا و پیروز بماند. ... روسای دانشگاه‌ها حق ندارند کسی را در دانشگاه‌ها جذب کنند که در مسیر التزام عملی به ولایت فقیه و قانون اساسی حرکت نمی‌کند. وزارت علوم هیچ مماشاتی با حزب و گروهی در این زمینه نخواهد داشت و با مبلغین فرهنگ غربی و سلطنت‌طلبانه در دانشگاه‌ها برخورد می‌کند.» (به نقل ازخبرگزاری مهر)

دانشگاه در مقاطع متعددی از تاریخ بعد از انقلاب، تبدیل به امر پروبلماتیک (مساله‌برانگیز) حاکمیت در ایران شده است، همانگونه که دانشگاه رفتن امر پروبلماتیک خانواده‌ها در ایران بوده است. گویا خانواده‌ها و جوانانی که با مشقت از خوان کنکور گذشته‌اند در جایی دیگر، انتقام می‌گیرند.

دانشگاه به همان میزان که در درون دولت است، به مثابه یک فضا در امتداد خیابان نیز هست. جایی است در شهر و مابین خیابان‌ها و متعلق به «مردم». فرق دانشگاه و پادگان همینجاست

دانشگاه به عنوان یکی از مهمترین نهادهای ایدئولوژیک در هر دولتی، در ایران دچار تناقض کارکردی شده است. البته این تناقض در دانشگاه‌های علوم انسانی به اوج خود می‌رسد. دولت بخش اعظمی از سرمایه خود را در جایی مصرف می‌کند که تولیداتش چندان بدردش نمی‌خورند؛ مثل کارخانه‌ای که محصول تولیدی‌اش در بازار نفروشد.¹

در این موقعیت کارخانه‌دار چه حالی دارد؟ مطمئنا مغبون است و خسارت‌دیده و در فکر چاره. دولت نمی‌تواند نهاد دانشگاه را تعطیل کند. بالاخره با وجود تمام نارسایی‌ها، چرخ سیستم را فارغ‌التحصیلانی می‌چرخانند که در حوزه‌های مهندسی و پزشکی و حتی علوم انسانی نیازهای دولت را برآورده می‌کنند.

دلیل دیگر این‌ست که دولت از ابتدای انقلاب تا به امروز - که اکنون به اوج خود رسیده است - ادعای جهانشمولی دارد و می‌خواهد کل جهان را اصلاح کند (این خواست در ابتدای انقلاب با شعار صدور انقلاب و در دوره متاخر به تمامی در سخنان احمدی‌نژادیون انعکاس یافته است).

اصلاح و تغییر جهان نیازمند ابزار و وسایلی است که علم و فناوری را طلب می‌کند. عشق قدرت مسلط به توسعه و تکنولوژی، ارایه‌دهنده چهره «فاوستی» از نظامی است که هر روز در کار پرتاب ماهواره و فضاپیما و موشک است و روز را با شادی افتتاح کارخانه‌ای از خواب برمی‌خیزد و شب را با خبر تکثیر سلول‌های بنیادین به بستر می‌رود و نشست و برخاست با نخبگان علمی را به هم‌صحبتی با روحانیون ترجیح می‌دهد.

بی‌شک ابزار این میل سادیستی به مدرنیزاسیون، برای فتح جهان را دانشگاه فراهم می‌سازد. به همین دلایل دولت نمی‌تواند دانشگاه را تعطیل کند و نیازمند به آن است. اما مساله آن‌جایی است که قرار است دانشگاه وظیفه بازتولیدی خود را در حوزه «فرهنگ» ایفا کند. دقیقا همینجاست که خصلت دوگانه و پارادوکسیکال دانشگاه در ایران خود را می‌نمایاند :هم نهادی است درون دولت و در خدمت او و هم در تضاد با آن به گونه‌ای که در بازتولید هژمونی فرهنگی دولت چندان خوب عمل نمی‌کند و هسته‌های مقاومت بر ضد کارفرما را مدام تکثیر می‌کند.

این بحران برای دولت بسیار مخاطره‌آمیز است، زیرا که امکان تضعیف خود را در درون نهادهای خودساخته‌اش فراهم می‌سازد. این تناقض را شاید هیچ‌کسی به خوبی خود کامران دانشجو بازگویی نکرده باشد: «تقابل ما با غرب تقابل اقتصادی و صنعتی نیست. تقابل ما عقیدتی است.»

۲.
نهاد دانشگاه در ایران از بدو تاسیس، همواره میانجی رابطه جامعه ما با مدرنیته بوده است. دانشگاه، سازنده تصاویر و القاکننده مفاهیمی بوده است که از درون عقلانیت مدرن برخاسته است. نوع نگاه به دانشگاه نیز همواره ناشی از این نقش ویژه بوده است.

دانشگاه در دستگاه فکری اسلام سیاسی تحفه‌ای از نظام فاسد غربی است (امتناع از دانشگاه) که نمی‌توان از آن چشم پوشید (میل به دانشگاه). برقراری رابطه «میل و امتناع» با دانشگاه و علم غربی بود که ریشه‌های تفکری را بنیان نهاد که نام «بومی‌گرایی» به خود گرفت.

بومی‌گرایی در واقع آمیختن محتوای هماهنگ با هویت اسلامی – ایرانی با فرم غربی علم و دانشگاه است. اساسا نهاد دانشگاه بعد از انقلاب با این هدف به رسمیت شناخته شد که جایی باشد برای ترویج و تبلیغ فرهنگ بومی به جای فرهنگ فاسد غربی.

کارکرد دانشگاه در نگاه دولت، به غیر از فراهم ساختن ابزار توسعه علمی و فنی، بازتولید و ترویج فرهنگ خودمانی است؛ فرهنگی که همه جامعه را به گونه‌ای رضایتمندانه به ساختار حاکم متصل می‌سازد. مساله دانشگاه برای دولت دقیقا از جایی برخاست که دانشگاه این کار را نکرد و محصولاتی متفاوت با خواست حاکم تولید کرد - یا بازتولید نکرد.

در این شرایط دولت چند روش برای حل مساله پیش روی خود دیده است: یکی دستکاری در دروس و منابع درسی است. همان آرمان ساختن علوم انسانی اسلامی یا بومی. دوم دستکاری در گزینش اساتید با اخراج برخی و استخدام برخی دیگر تحت عنوان لنینیستی «تعهدگرایی» و سوم مراقبت تام از دانشجویان. این سه راه پیش روی دولت برای احیای نظام بازتولیدی دانشگاه است. پروژه‌هایی که معاون وزیر آن را تحت عنوان «سند اسلامی‌شدن دانشگاه‌ها» معرفی می‌کند:

«در سند اسلامی‌شدن دانشگاه‌ها مولفه‌های دانشجو، استاد و متون در نظر گرفته شده است. ... هم و غم ما عملی‌کردن این سند است زیرا که اکثر دانش‌آموختگان علوم انسانی نمی‌توانند با جامعه و اشتغال ارتباط مناسبی برقرار کنند.»

اما نکته مهم اینجاست که دانشگاه به مثابه یک «فضا» عمل می‌کند. یعنی اگر – بر فرض - تمامی متونش اصلاح شده باشند، اساتیدش متعهد شوند و دانشجویان در دستگاه مراقبت تام کنترل شوند، دانشگاه چیزی مازاد بر این‌ها را برای بازتولیدی‌نبودن به همراه دارد و آن «زیست دانشگاهی» است.

دانشگاه معرف فضایی است با مجموعه‌ای از کلاس و بوفه و نهارخوری و انجمن‌های دانشجویی و اتاق اساتید و خوابگاه و پاتوق‌های شکل گرفته متعدد در گوشه و کنارش که مجموعا سازنده نوع زیست خاصی است که نمی‌توان آن را از نهاد دانشگاه جدا ساخت.

ماهیت این زیست بر «گفتگو» استوار است؛ گفتگوهای مداوم میان دانشجویان و اساتید و متون. فضاهای عمومی به تعبیر «یورگن هابرماس» فارغ از محتوای تعیین شده بر ایشان، موجد «گفتگو» می‌شوند و همین فضای ارتباطی است که عناصرش را به «مقاومت» سوق می‌دهد. در واقع دانشگاه با ساختن یک فضا-گفتگو است که بازتولید نمی‌کند.

دانشگاه به همان میزان که در درون دولت است، به مثابه یک فضا در امتداد خیابان نیز هست. جایی است در شهر و مابین خیابان‌ها و متعلق به «مردم». فرق دانشگاه و پادگان همینجاست. پادگان با وجود اینکه همچون دانشگاه پذیرای جوانان مختلف از گوشه و کنار جامعه است اما جایی است منفصل از خیابان.

در پادگان، بدن تعلقاتش را به «مردم» از دست می‌دهد و کاملا درون «دولت» است، اما دانشگاه به هر دو سو وصل است. برای همین است که دانشگاه را نمادی از جامعه و دانشجویان را نمادی از مردم می‌دانند. این تعلق دانشگاه به خیابان، امکان انقیاد و کنترل ساده و دم‌دستی او را از جانب دولت سلب می‌کند.²

در واقع شاید بتوان عناصر عینی برسازنده دانشگاه را دستکاری و کنترل کرد اما خالی‌ساختن دانشگاه از «فضا» غیرممکن است.³ این واقعیت مازاد (دانشگاه به مثابه فضا)، نهاد دانشگاه را همواره در وضعیت پروبلماتیک برای دولت نگه خواهد داشت.

دانشگاه‌های فنی و مهندسی در ایران نمونه کاملی از اهمیت فضای دانشگاه و زیست دانشگاهی است. در این دانشگاه‌ها نه از متون انتقادی خبری است و نه از اساتیدی که بخواهند در خلال تدریسشان فرهنگ سکولار را ترویج کنند. دانشجویان در دانشگاه‌های فنی با علم تکنیک سروکار دارند و باالطبع نمی‌توانند با میانجی متون درسی و گرایش اساتیدشان با فرهنگ حاکم مخالفت کنند، اما واقعیت از چیزی دیگر خبر می‌دهد: آن‌ها همواره پیش‌قراولان مزاحمت برای دولت بوده‌اند.

چرا؟ آنها به میانجی فضا، ایجاد مزاحمت می‌کنند. آن‌ها در زیست دانشگاهی روزمره‌شان فضایی را مصرف می‌کنند که در ماهیت خود، «مقاومت» را در برابر سیستم ممکن می‌سازد و ترویج می‌کند. درست همینجاست که وضعیت پارادوکسیکال دانشگاه برای دولت، حاکم را کلافه می‌کند.

از طرفی دانشگاه و عناصرش را ستایش می‌کند و به حضور فرا می‌خواند و از سویی دیگر دستگاه کنترل و مراقبت را در دانشگاه تقویت می‌کند: نهاد هژمونیک خودش را سرکوب می‌کند و پول خود را جایی خرج می‌کند که با او در ستیز است.

۳.
وقتی حدود ده سال پیش وارد دانشگاه شدم، اعتقادات فکری، سیاسی و مذهبی‌ای داشتم که امروزه بخش عمده‌ای از آن را تغییریافته می‌بینم. حتی این تغییر در سبک زندگی، علایق هنری و لباس‌پوشیدن‌ام خود را نمایانده است. تجربه شخصی‌ام در این سال‌ها گویای این است که این تغییرات اساسی، سرشت تمامی کسانی بود که آن سال‌ها را با هم گذراندیم.

این تغییرات آن‌قدر قابل توجه بوده است که شکاف بین بودن امروزمان را با بودن دیروزمان را تنها به هنگام تماشای عکسی از گذشته یا تجدید خاطره‌ای گنگ می‌توانیم پر کنیم. چه چیزی ما را تغییر داد؟

دقیقا تجربه شخصی دانشجویی است که حرف‌های دانشجو را به گروتسک تبدیل می‌سازد. تمام آن چیزی که باعث واکنش دولت به مساله دانشگاه شده است برخاسته از امکانی است که فضای دانشگاه همین دولت فراهم کرده است.

اساتیدی که امروز به اخراج تهدید می‌شوند، روزی نه چندان دور اساتید متعهدی بودند که از دل پروژه انقلاب فرهنگی دولت سر برآورده بودند. اتفاقا آن‌ها نیز در خلال زیست دانشگاهی، بازتولیدنکردن را آموختند. بعید نیست که اگر باز جایگزین کنید، روزی جایگزین‌ها را نیز جایگزین کنید.

پانوشت‌ها:

۱. آقای خمینی جمله‌ای دارد درباره دانشگاه که آغاز هر سال تخصیلی بر روی پاچه‌نوشته‌ای بر سر در دانشکده‌مان نوشته شده بود: دانشگاه کارخانه آدم‌سازی است.

۳. مصرف فضا در پادگان بر خلاف دانشگاه، فردی است، و در واقع کاربرد فضاها جمعی نیست.

سال‏هاست که عفو بین‏الملل ۲۶ فوریه تا ۷ مارس را «هفته‏ی لغو مجازات اعدام» نام نهاده است. موضوعی که مخالفان و موافقان فراوانی دارد.

مخالفان استدلال می‏کنند که مجازات اعدام دولت را از زاویه‏ی اعمال خشونت، به همان سطح جانیان نزول می‏دهد.

موافقان استدلال می‏کنند که مجازات اعدام از جنایت جلوگیری می‏کند و وسیله‏ی خوبی برای دادستان است

ارون رودِرز، سخن‏گوی کمپین بین‏المللی حقوق بشر در ایران، از موافقان لغو مجازات اعدام است:

در هیچ جای دنیا رابطه‏ی معنی داری بین اجرای مجازات اعدام و پایین آوردن میزان جنایت وجود ندارد. اجرای مجازات اعدام میزان جرم و جنایت را پایین نمی‏آورد.

به‏کارگیری مجازات اعدام معمولا در پیوند با میزان به‏کارگیری خشونت در جامعه و عدم احترام به جان انسان‏ها است. برای دهه‏ها روشن شده که مجازات اعدام عامل بازدارنده‏ی جنایت نیست.

در آمریکا تصمیم‏گیری در پیوند با مجازات اعدام، در اختیار ایالت‏ها است و نه دولت مرکزی. اولین اعدام در این کشور در سال ۱۶۰۸، به جرم جاسوسی برای اسپانیا صورت گرفت.

فراز صانعی، حقوق‏دان، در مورد اعدام در کشورهای دیگر دنیا می‏گوید:

بیش از دوسوم کشورهای دنیا مجازات اعدام را لغو کرده‏اند. ۹۵ کشور مجازات اعدام را برای تمام جرایم لغو کرده‏اند. ۹ کشور مجازات اعدام را فقط برای شرایط استثنایی‏ای مانند مسائل نظامی و این‏گونه موارد حفظ کرده‏اند. ۱۳۹ کشور، یعنی دوسوم کشورهای جامعه‏ی بین‏الملل، مجازات اعدام را لغو کرده‏اند. ۵۸ کشور متاسفانه مجازات اعدام را هنوز حفظ کرده‏اند که ایران یکی از آنان است.

مجازات اعدام در ایران هم برای جرم‏های سیاسی و هم برای جرایم غیرسیاسی مرسوم بوده است. از اعدام قاضی‏ محمد و یاران‏اش در کردستان و همین‏طور اعدام‏هایی در تبریز، پس از جنگ جهانی دوم، می‏توان به عنوان اعدام‏های سیاسی نام برد.

فراز صانعی از اعضای سازمان دیده‏بان حقوق بشر:

ایران در سه چهار سال اخیر از لحاظ میزان اعدام‏ها در مقام دوم قرار گرفته است. در سال ۲۰۰۸ در ایران ۳۴۶ نفر و در چین ۱۷۱۸ نفر اعدام شده‏اند. تعداد اعدام شدگان در سال ۲۰۰۷ در ایران ۳۱۷ نفر بود.

متاسفانه ایران یکی از چهار کشور دنیا، از جمله پاکستان، یمن و عربستان سعودی است که حکم اعدام را برای نوجوانان، یعنی کسانی که زیر ۱۸ سال هستند، اجرا می‏کند.

نمونه‏ی یکی از افرادی که زیر حکم اعدام است، زینت جلالیان، فعال سیاسی است. وی به اتهام عضویت در گروه‏های اپوزیسیون کرد و محاربه، به اعدام محکوم شده است. در حالی که حکم وی از سوی دیوان عالی کشور تایید شده است، از حدود یک ماه پیش به سلول‏های انفرادی بازداشت‏گاه اداره‏ی اطلاعات کرمانشاه منتقل گردیده است.

آرون رودرز، سخن‏گوی کمپین بین‏المللی حقوق بشر در ایران:

در پیوند با اعدام، ایران بدترین کشور است. در سال ۲۰۰۹ میلادی ۳۱۸ نفر در ایران اعدام شده‏اند و از انتخابات خرداد ماه تا کنون، میزان اعدام‏ها ۳۰۰ نفر بوده که جهشی سریع در تعداد اعدام‏ها را از زمانی که مشکات سیاسی آغاز شده است، نشان می‏دهد.

حکومت از اعدام برای ایجاد رعب و وحشت در مردم و ایجاد این ترس که هرنوع اعتراض سیاسی به حکم اعدام می‏انجامد، استفاده می‏کند. در واقع‏، اخیراً بخشی از معترضین به اعدام محکوم شده‏اند. برای مثال دانشجوی ۲۰ساله، محمد امین ولیان که به خاطر پرتاب سنگ هنگام تظاهرات اعتراضی حکم اعدام گرفته است.

هنوز مشخص نیست چند نفر در زندان هستند. حدود پنج هزار نفر پس از انتخابات خرداد ماه دستگیر شده‏اند. حدس زده می‏شود که اکنون بین یک تا دوهراز نفر در زندان باشند و حدود ۶۵ روزنامه‏نگار زندانی نیز در ایران وجود دارند.

آرون رودِرز، سخن‏گوی کمپین‏ بین‏المللی حقوق بشر در ایران، بر این باور است که اخبار متناقضی که در مورد حکم اعدام برای محمد امین ولیان صادر شده، از سویی نشان‏دهنده‏ی فشار برای توقف اعدام و از سوی دیگر، باعث سردرگمی جامعه‏ی جهانی حقوق بشر می‏شود. وضعیت قانونی آنان مشخص نیست و در واقع هیچ شفافیتی در این مورد وجود ندارد.

فراز صانعی از سازمان دیده‏بان حقوق بشر، در مورد اسامی افرادی که حکم اعدام گرفته‏اند، می‏افزاید:

متاسفانه من مشخصات خیلی زیادی ندارم. برای این که ما اسامی برخی از افرادی را که حکم اعدام گرفته‏اند، نداریم. فقط اسامی چند نفر مانند آرش رحمانی‏پور، محمدرضا علی‏زمانی، حمید روحی‏نژاد، رضا کاظمی، ناصر عبدالحسینی، احمد کریمی، امیررضا عارفی، علی زاهد، محمد امین و امید شریفی‌دانا، تا کنون برای ما مشخص شده است که پس از انتخابات ۲۲ خرداد حکم اعدام گرفته‏اند.

امید شریفی‌دانا، به همراه آرش رحمانی‏پور، محمدرضا علی‏زمانی، حمید روحی‏نژاد، رضا کاظمی، ناصر عبدالحسینی احمد کریمی، امیررضا عارفی، علی زاهد، و محمد امین تا کنون حکم اعدام گرفته‏اند

پنج نفر دیگر هم هستند که ما هنوز اسم‏شان را نداریم، ولی می‏دانیم که قوه‏ی قضاییه یا تقاضای مجازات اعدام برای آنان کرده و یا حکم اعدام برای‏شان صادر کرده است.

سخن آخر از آن آرون رودرز، سخن‏گوی کمپین بین‏المللی حقوق بشر در ایران است:

می‏خواهم بر روی این موضوع تاکید کنم که چقدر برای جامعه‏ی جهانی مهم است که ایران به تعهدات خود عمل کند. من اکنون در ژنو هستم و سعی می‏کنم با اعضای شورای حقوق بشر سازمان ملل گفت‏وگو کنم و آن‏ها را قانع کنم که از طریق تصویب یک قطعنامه، این پیام را به ایران بفرستند که این نوع سرکوب سیاسی، با تعهدات ایران، به عنوان عضو سازمان ملل، در تناقض و غیرقابل قبول است.

دو موضوع در مورد ایران مطرح است؛ یکی این که شورای حقوق بشر سازمان ملل، در پیوند با ایران دست به اقدام بزند و دوم موضوع کاندیداتوری احتمالی ایران برای عضویت در شورای حقوق بشر است.

اعضای جدید شورای حقوق بشر در ماه‏ مای انتخاب می‏شوند و ظاهرا ایران نیز خواهان عضویت در این شورا است. با توجه به سابقه‏ی ایران در نقض حقوق بشر، درخواست عضویت این کشور، زیرپا گذاشتن موازین سازمان ملل و سیستم حقوق بشر است و ما در مورد این وضعیت به شدت نگران هستیم.

هفته گذشته عبدالرحمان حاجی احمدی رییس گروه پژاک که به درخواست مقامات قضایی بلژیک در آلمان بازداشت شده بود پس از ۴۸ ساعت آزاد شد.

در گفت‌وگویی با آقای حاجی احمدی از نحوه دستگیری و آزادی او جویا شدم:

دستگیری من مربوط به خود آلمان نبود و دستور از آلمان نیامده بود، حکومت بلژیک بود که از آلمان خواسته بود مرا دستگیر کنند و تحویل بلژیک دهند، آلمان هم در چهارچوب قانون اتحادیه اروپا مجبور به این کار بود. گفتند پلیس و دولت بلژیک از ما خواسته شما را دستگیر کنیم و به بلژیک تحویل دهیم و چون من هموطن آلمانی بودم مرا تحویل بلژیک ندادند و از دولت بلژیک خواستند که اتهامات آقای حاجی احمدی چیست، به ما بگویید تا ببینیم مسئله چیست.

آن اتهاماتی را که دولت بلژیک به آلمان داده بودند برای آلمان قانع کننده نبود و این بود که بلافاصله مرا آزاد کردند.

شما اطلاع دارید که آن اتهامات چه بودند که دولت آلمان را قانع نکرده بودند؟

بله، یک سال، یک سال و نیم قبل من دادگاهی در آلمان داشتم که آن توسط گزارشی از تلویزیون آلمان می‌خواست ثابت کند که پژاک مربوط به پ.ک.ک است و یک قسمت از پ.ک.ک است. اما در دادگاه برنده شدیم و ثابت کردیم که پژاک یک حزب مستقل است و علاقه‌ای به پ.ک.ک ندارد.

عبدالرحمان حاجی احمدی، رییس گروه پژاک که به درخواست مقامات قضایی بلژیک در آلمان بازداشت شده بود

اتهامات همان مدارکی بودند که بعد از ۲ سال و نیم که رد شده بودند، دوباره مطرحشان کردند به همین دلیل نیز این مدارک برای دولت آلمان منتفی بودند.

این درخواستی که دولت بلژیک از آلمان کرده است می‌تواند پذیرش اتهامات وارده از سوی دادگاه‌های جمهوری اسلامی مبنی بر عملیات مسلحانه و تروریستی گروه پژاک باشد؟

معذرت می‌خواهم، ما نه مبارزه‌ی مسلحانه داریم و نه گروه تروریستی هستیم، این ترمینولوژی که جناب‌عالی دارید برای من و هیچ‌کس دیگر قابل قبول نیست. ما در چهارچوب ایران مبارزه‌ی سیاسی می‌کنیم، و به این دلیل که مبارزه‌ی سیاسی می‌کنیم و مبارزه‌ی سیاسی هم در ایران ممکن نیست، پس مجبوریم هر کسی را وارد شبکه می‌کنیم، خودش از خودش دفاع کند.

اگر من بدانم که در تهران، تبریز، اصفهان، شیراز، کردستان، بلوچستان و ... قانونا می‌توانم مبارزه‌ی سیاسی بکنم و هیچ خطری برای من از قبیل بازداشت، زندانی، شکنجه و اعدام وجود ندارد، اسلحه نیاز ندارم. شما بفرمایید بروید تهران و یک جلسه آنجا تشکیل دهید.

البته من تاکید کنم، بنده به هیچ عنوان نگفتم که شما تروریست هستید، من گفتم فکر می‌کنید بلژیک ادعای جمهوری اسلامی را قبول کرده است؟

خیر، باور نمی‌کنم. ممکن است ترکیه تاثیری داشته باشد، من این را دور نمی‌بینم.

از سوی دیگر در چند سال گذشته جمهوری اسلامی ایران با تشکیل پرونده‌های نظامی علیه مخالفین خود در خارج از کشور، دستگیری و استرداد آنها را از طریق پلیس بین‌المللی یا اینترپل خواستار می‌شود که آن سازمان نیز ظاهرا بدون تحقیق کافی در مورد انگیزه‌های جمهوری اسلامی ایران نام این افراد را در فهرست تحت تعقیبی‌ها قرار م‌یدهد و در سراسر جهان پخش می‌کند، چکونگی این امر را از فرامرز دادرس کارشناس امور اطلاعاتی در فرانسه می‌شنویم:

هدف جمهوری اسلامی نوعی مبارزه با مخالفین در خارج از کشور است، مدتی است که جمهوری اسلامی با پرونده‌سازی از یک سو در دادگاه‌های خارجی برای این‌که یک هزینه‌ی سرسام‌آوری را به کسانی که مخالف سیاسی آن هستند تحمیل کند، نمونه‌هایی در آمریکا و اروپا دیده شده است.

فرامرز دادرس، کارشناس امور اطلاعاتی در فرانسه

این‌ها وکلای زبردستی را استخدام می‌کنند و کسانی را به شکایت علیه افرادی وامی‌دارند که با گفتار یا نوشتار خودشان عیله رژیم جمهوری اسلامی افشاگری می‌کنند. هزینه‌ی این دادگاه‌ها بسیار زیاد است و به نوعی می‌خواهند مخالفین را مشغول و درگیر یا خاموش کنند.

کار دیگری هم که تازگی‌ها دارند به آن دامن می‌زنند و راهی قانونی است که کنت تیمرمن نام آن را جهاد حقوقی گذاشته است یعنی یک رزم اسلامی که به وسیله‌ی وکلا و با سوءاستفاده از قوانینی که در کشورهای آزاد و دموکراتیک هست انجام می‌دهد و تازگی‌ها هم نام شماری از ایرانیان را به مرکز پلیس بین‌المللی داده‌اند و همان‌طور که خود شما بهتر می‌دانید یک مقداری از عکس‌ها و مشخصات را در سایت اینترپل گذاشتند.

آقای دادرس، شهرام همایون که تلویزیون کانال ۱ را در لس‌آنجلس می‌گرداند، یکی از کسانی است که اخیرا من عکس و مشخصاتش را در سایت اینترپل به عنوان تحت تعقیب دیدم، ایشان را به چه عنوان به دنبالش هستند؟

ببینید پیش از آن‌که آقای شهرام همایون را روی سایت اینترنتی اینترپل بگذارند، ایرانیان گروه‌های مخالف را مانند کردها و بلوچ‌ها و اعرابی که در خوزستان هستند و جدایی‌خواهان را به اینترپل داده‌اند و آن‌ها هم در سایت اینترنتی خود گذاشته‌اند و تحت تعقیب هستند.

به تازگی این‌ها شروع کرده‌اند به گذاشتن نام مخالفینی که نه چپ هستند و نه جزو اقلیت‌ها هستند و بل‌که می‌توانیم بگوییم دست راستی هستند، مثل آقای امیراحمد همایون که به نام شهرام همایون معروف هستند.

شهرام همایون، مدیر تلویزیون کانال یک در لس‌آنجلس

برای ایشان دادگاهی در شیراز حکمی به عنوان تروریست صادر کرده است. می‌دانید که روش کار پلیس بین‌الملل این است که هر کشوری در پلیس اینترپل نماینده دارد و حدود ۱۸۸ کشور در جهان شناخته شده‌اند، ۹۵ تا از این کشورها عضو اینترپل هستند. به جز هفت کشوری که یکی از آن‌ها کره‌ی شمالی که از دوستان جمهوری اسلامی است و شش جزیره‌ی اقیانوس آرام هست که این‌ها جزو اینترپل نیستند.

آقای شهرام همایون مدیر یک تلویزیونی است که سال‌هاست از طریق میدیایی که دارد با جمهوری اسلامی مبارزه می‌کند، تلویزیون آن پربیننده است و در ایران هم پخش می‌شود.

با این کار ضربه‌ی بسیاری به آقای همایون زدند برای این‌که از سوی دیگر سازمان‌های اطلاعاتی جمهوری اسلامی این نشانه یا لینک سایت اینترنتی اینترپل را برای شرکتی که ایشان از آن ماهواره گرفته بود فرستادند و حتی به بانک او فرستادند و بعضی نهادهای بین‌المللی و نهادهایی که در کشور آمریکا وجود دارد و گفتند ایشان تروریست است.

خطری که برای آقای همایون است این است که در آمریکا شناخته شده است ولی اگر پایش را بیرون بگذارد و مسافرتی انجام دهد، خطر دستگیری وجود دارد. تلویزیون ماهواره‌ای ایشان تا جایی که من آگاه شدم دوباره به سوی ایران روانه می‌شود و ایشان موفق شد از یک شرکت دیگر درخواست ماهواره کند و دوباره چند روز است که دوباره برقرار شده است.

آقای همایون و اشخاصی مانند ایشان چه کاری می‌توانند برای بیرون‌آوردن اسم خود از لیست افراد تحت تعقیب اینترپل انجام دهند؟

این کار بسیار دشوار و کاری حقوقی در سطح جهانی است و یکی از هدف‌های جمهوری اسلامی همین درگیری‌هاست. ایشان باید قانونا وکیلی در آمریکا بگیرند و از راه قانونی اقدام کنند. دفتر مرکزی اینترپل در لیون فرانسه است، فکر می‌کنم خود این مسئله چند سالی طول بکشد.

یک سوالی که این‌جا پیش می‌آید این است که چطور اینترپل به راحتی پرونده‌های ایران را قبول می‌کند وباعث دردسر این افراد که شاید بی‌گناه هم باشند بدون تحقیق کافی می‌شود؟

اینترپل یک سازمان مرکز نگهداری اطلاعات است و سازمان هماهنگی میان پلیس کشورهای عضو است و امکان تحقیق و بررسی در مورد این مسائل در محل وجود ندارد، بنابراین این‌ها به کشورهای عضو اعتماد می‌کنند. متاسفانه جمهوری اسلامی این اخلاق کاری را رعایت نمی‌کند و از این نهاد بین‌المللی که پس از سازمان ملل دومین نهادی بود که پایه‌گذاری شده است، برای سرکوب مخالفانش سو استفاده می‌کند.

فرامرز دادرس: «اینترپل یک سازمان مرکز نگهداری اطلاعات است و سازمان هماهنگی میان پلیس کشورهای عضو است و امکان تحقیق و بررسی در مورد این مسائل در محل وجود ندارد، بنابراین این‌ها به کشورهای عضو اعتماد می‌کنند»

آیا نهادی هست که بتوانند از اینترپل برای گذاشتن عکسشان به عنوان مجرم در سایت اینترپل شکایت کنند؟

نهادی که بخواهد به کار اینترپل رسیدگی کند به آن صورت وجود ندارد ولی اینترپل نمایندهایی در هفت کشور دارد که یکی از آن‌ها در سازمان ملل در نیویورک است و هماهنگی میان اینترپل و سازمان ملل وجود دارد، اصولا مواردی که در کشور دموکراسی پیش می‌آید و آن کسی که نادرست متهم شده است باید وکیل بگیرد و این را از طریق مراجع قضایی پیگیری کند، یکی از اهداف جمهوری اسلامی نیز همین است زیرا در آمریکا گرفتن وکیل و درگیری در مسائل دادگاه و حقوقی گاهی صدها هزار دلار هزینه برمی‌دارد.

به هر حال پلیس بین‌المللی به دنبال افرادی در داخل ایران هم بوده است که مدت‌هاست در کشورهای غربی محکوم شده‌اند، مثل آقای علی فلاحیان که دولت جمهوری اسلامی هم برای تحویل آنان هیچ کاری نمی‌کند، با این شرایط چرا اینترپل همکاری خود را با این دولت ادامه می‌دهد و روی ادعاهای آنان در مورد بعضی از ایرانیان خارج از کشور عمل می‌کند؟

همین مسئله‌ای که شما مطرح کردید، همان‌طوری که جمهوری اسلامی مسائل اخلاقی و قانونی را در اینترپل رعایت نمی‌کند، کشورهای اروپایی هم همین کار را می‌کنند، آقای عبدالرحمان حاجی احمدی را روز چهارم گرفتند و روز هشتم مارس آزاد کردند. بنابراین می‌بینیم این سازمان هم که برای رسیدگی به مسائل جنایی و تروریستی به وجود آمده است به دلیل وجود کشورهای زیاد و مسائل بسیاری که در دهه‌ی پیش در جهان به وجود آمده است مانند مسائل تروریستی و جرم و جنایت این‌ها نمی‌توانند کارهای‌شان را به خوبی پیش ببرند و آن هماهنگی لازم بینشان نیست.

برای نمونه آقای احمد وحیدی چندی پیش در کابینه‌ی دهم آقای احمدی‌نژاد به سمت وزارت دفاع منصوب شد، ایشان از سال ۲۰۰۷ در اینترپل تحت تعقیب است. ایشان تنها نبوده‌اند، آقای علی فلاحیان وزیر سابق اطلاعات، محسن ربانی که یک روحانی است و چند روز پیش گفت دست داشتن ایران در انفجار مرکز یهودیان آرژانتین صحت ندارد، احمدرضا عسکری و محسن رضایی، فرماندهی سابق سپاه پاسداران است.

اطلاع دارید که چه تعداد ایرانی و چه گروه‌های در خارج از کشور، با در خواست جمهوری اسلامی نام‌شان تحت تعقیب اینترپل هست؟

در ماه نوامبر سال ۲۰۰۹ دوازده نفر از اعضای حزب کمونیست کارگری و ۵۰ نفر از اعضای مجاهدین و شمار زیادی بلوچ که بعضی از آن‌ها عضو جندالله هستند، کردها و افرادی که در خوزستان به دلیل انفجارات و مشکلاتی که در خوزستان پیش آمد، هستند.

در حالی که خانواده‌های زندانيان سياسی و مدنی در آستانه نوروز انتظار آزادی بستگان خود را دارند دادستان تهران، عباس جعفری دولت‌آبادی، اعلام کرده است شش نفر از متهمان حوادث روز عاشورا به اعدام محکوم شده‌اند. خبرگزاری فارس به نقل از دادستان تهران نوشته است احکام اين شش نفر در دادگاه تجديد نظر است و پس از قطعيت درباره آن‌ها تصميم‌گيری می‌شود.

در آخرين رويداد در حالی که کيان تاج‌بخش، پژوهشگر ايرانی- آمريکايی، با پرداخت وثيقه ۸۰۰ ميليون تومانی به مرخصی آمد، عماد بهاور از اعضای نهضت آزادی ايران برای چهارمين بار در يک سال گذشته بازداشت شد. همچنين روز شنبه دادسرای عمومی و انقلاب تهران در اطلاعيه ای از بازداشت ۳۰ نفر به اتهام همکاری در جنگ سايبری عليه جمهوری اسلامی ايران خبر داد.

محمد سيف‌زاده، وکيل دادگستری و عضو کانون مدافعان حقوق بشر، با استناد به تبصره‌هايی از قانون اساسی تاکيد می‌کند که بازداشت‌های پس از انتخابات روندی قانونی طی نکرده است. او به راديو زمانه می‌گويد:

بعد از انتخابات تعدادی از افراد که به عنوان اعتراض در راهپيمايی‌ها شرکت کردند، برخی از افراد سياسی احزاب، دانشجويان و تعدای از فعالان حقوق بشر دستگير شدند. اين بازداشت‌ها و اتهامات وارده با ماده ۲ قانون مجازات اسلامی و اصل ۳۶ قانون اساسی انطباق ندارد.

محمد سيف‌زاده، وکيل دادگستری و عضو کانون مدافعان حقوق بشر

بر اساس مواد ۱۱۲ تا ۱۱۹ قانون اساسی اگر کسی مرتکب جرم شود ابتدا بايد احضار شده و اتهامات او در احضارنامه آمده باشد و تکليف شود ظرف چند روز در مرجع قضايی حاضر شود وگرنه جلب خواهد شد. اگر فرد نيامد برای او برگ جلب که مانند برگ احضار است فرستاده می‌شود که آن هم بايد ابلاغ شود و اگر نيامد از طريق مرجع قضايی صالح جلب خواهد شد.

به موجب اصل ۳۲ قانون اساسی پس از بازداشت ظرف ۲۴ ساعت بايد با دليل به شخص تفهيم اتهام شود و سپس پرونده به دادگاه صالح ارجاع گردد، اما اين دستگيری‌ها چنين روندی را طی نکرده است. اکنون که تعدادی از اين افراد آزاد می‌شوند و آزادی‌ها رو به افزايش است، اميدواريم تا شب عيد همه آزاد شوند و کار بر روند قانونی قرار گيرد و اين افراد در کنار خانواده‌هاي‌شان باشند.

بر اساس گزارش‌های مختلف در ۹ ماه گذشته بيش از پنج هزار تن از فعالان سياسی، مدنی، روزنامه‌نگاران و وبلاگ‌نويسان در سراسر ايران بازداشت شده‌اند. محمد سيف‌زاده در مورد چشم‌انداز اقدامی مؤثر برای آزادی اين زندانيان و رفع اتهام از آنها می‌افزايد:

ما اميدواريم طرفين مناقشه به اين نقطه مشترک برسند که هدف از اين کارها اجرای عدالت، نظم، وفاق ملی و در نتيجه اجرای قانون باشد. اگر هدف اين مسايل باشد، اميد زيادی وجود دارد که همه اين عزيزان عيد سعيد باستانی را در کنار خانواده‌های خود باشند.

برخی از خانواده‌های زندانيان سياسی ابراز نگرانی کرده‌اند که در هفته آينده دفاتر دادگاه انقلاب و نهادهای اداری زندان‌ها به مناسبت نزديک‌شدن سال نو تعطيل بوده و سرنوشت مرخصی زندانيان سياسی در ايام نوروز روشن نيست. محمد سيف‌زاده در اين باره می گويد:

به طور معمول ايام گذشته هم که من قاضی دادگستری بودم، دادگستری و بيشتر اداره‌ها در آخرين روزهای سال تعطيل خواهد بود، اما اگر وثيقه‌ای گذاشته شده و کفيلی معرفی کرده باشند يا مدت قرار بازداشت تمام شده باشد، هم می‌توانند از طريق قضات مربوطه به اين کار اقدام کنند و هم در دوران تعطيلات دادسراها کشيک دارند و می‌توانند کارهای اضطراری را انجام دهند.

پيگرد، بازداشت و صدور احکام حبس برای وکلای دادگستری نيز در ماه‌های گذشته افزايش يافته است. محمد اوليايی‌فر، وکيل دادگستری، که روز ۱۷ اسفندماه به دادگاه انقلاب احضار و بازداشت شده بود روز يکشنبه آزاد شد.

آقای اوليايی‌فر! شما چه زمانی و در چه شرايطی آزاد شده‌ايد؟

من روز يکشنبه ساعت هفت بعد از ظهر آزاد شدم. اما نمی‌توانم جزييات امر را بيان کنم و در حال حاضر برای مرحله تجديد نظر بيرون آمده‌ام.

به چه دليل به يک سال حبس تعزيری محکوم شده‌ايد؟

به اتهام تبليغ عليه نظام.

شما بيشتر روی پرونده اطفال کار می‌کنيد؟

بله، من بيشتر روی پرونده‌های اطفال زير ۱۸ سال کار می‌کنم و در يک اظهار نظر حقوقی درباره اين پرونده‌ها سوء تفاهمی ايجاد شده و اين اتهام را به من نسبت دادند و اميدوارم در مرحله تجديد نظر رفع اتهام شود.

آقای اوليايی‌فر! وکلای شما چه کسانی هستند؟

وکلای من خانم ستوده، آقايان سلطانی، پوربابايی و برادرم مسعود اوليايی‌فر هستند.

زندان مواد مخدر مجموعه شگفت‌انگیزی از مردم را در خود جای داده بود. از پرستاری که معتاد شده بود و انسان ساده‌ای بود، تا دختری که با کمک همکارانش کودکی را کشته بودند و شکم بچه را پر از مواد مخدر کرده بودند. حالت بچه و رنگ کبود او در اتوبوس توجه مردم را جلب کرده بود و قاچاقچیان لو رفته بودند. هرگاه چشمم به این دختر می‌افتاد ستون فقراتم تیر می‌کشید.

زندان در عین حال پر بود از روستاییانی که در مسیر خط قاچاق مواد مخدر از افغانستان و بلوچستان قرار داشتند. اینان مردمان اغلب فقیر و قاچاقچیان خرده‌پایی بودند که در معاملات کوچک دستگیر شده بودند.

شمار قابل تاملی کولی نیز در میان زندانیان بر خورده بودند. اینان اغلب در کار فال‌گیری بودند. برای فال گرفتن از هر وسیله‌ای استفاده می‌شد. از ریختن نخود روی زمین، تا طرح لیوان آبی که روی زمین می‌ریختند. تخصص یکی از این فال‌گیرها چوب کبریت بود که آن‌ها را به طور اتفاقی می‌شکست و آدم‌های کوتاه و بلندی را در ذهن خلق می‌کرد.

تمامی زندانیان نیازمند فال بودند، به ویژه آن بخش که در انتظار اعدام به سر می‌بردند. بدین‌ترتیب بساط فال‌گیرها بسیار داغ بود.

در آمارگیری از سن ازدواج زندانیان روشن می‌شد که اغلب قبل از رسیدن به سیزده سالگی ازدواج کرده بودند. مواردی را هم می‌شد پیدا کرد که زندانی در هشت یا نه سالگی ازدواج کرده بود.

مسئله بسیار دردناک بود. خواستگاران این دخترها اغلب قاچاقچیان مواد مخدر بودند، و یا مردانی که دچار اعتیاد شده بودند. این زنان نگون‌بخت اغلب در سنین خردسالی معتاد شده بودند و آلوده قاچاق مواد مخدر و چندتایی از آن‌ها در انتظار اعدام بودند.

شماری روسپی پیر و جوان نیز در میان زندانیان بودند که اغلب به دلیل اعتیاد دستگیر شده بودند. بازار فحش و ناسزاهای رکیک بسیار گسترده بود. من فحش‌هایی در این زندان شنیدم که پیدا کردن آن‌ها در هیچ فرهنگی ممکن نبود.

اغلب زندانیان سیگاری بودند و همیشه ابر سنگینی از دود سیگار در اتاق‌ها موج می‌زد. در میان زندانیان، زن موقری وجود داشت که با بچه خردسال چند ماهه‌اش دستگیر شده بود. به او خانم «یک تنی» می‌گفتند. او که از ازدواج نخست خود یک پسر ۱۷ ساله داشت، اینک در ۳۰ سالگی به همسری مردی افغانی درآمده بود.

آن‌ها در ماجراجویی بسیار عجیبی کوشیده بودند یک تن تریاک را از افغانستان به ترکیه حمل کنند. لقب او از همین یک تن تریاک الهام گرفته شده بود. او و شوهر و پسرش متهمان این پرونده محسوب می‌شدند. او علاوه بر زیبایی بسیار سالم بود و حتی سیگار هم نمی‌کشید.

زندانی دیگری داشتیم که برعکس این یکی بسیار معتاد بود. کودک او به همراه مادر در زندان بود. پسر بچه‌ای با موهای طلایی و چشمان آبی که نزدیک به یک سال داشت و بسیار ساکت بود.

یک بار اندکی نق‌نق زد که مادر با لگدی او را چند متر از خود دور کرد، و این از آن روزهایی بود که ما را برای بازجویی به کمیته منکرات بازگردانده بودند. حال من که ابدا خوش نبود با دیدن این منظره بسیار بدتر شد. چنان فریادی به سر زن بدبخت کشیدم که زندانی دیگری دوید و بچه را برداشت و شیشه شیر را در دهانش گذاشت.

از قضای اتفاق خانم یک تنی نیز آن روز با ما بود. با خشم به او گفتم: می‌بینید؟! این هم از فواید قاچاق مواد مخدر که آدم‌ها را به این حال ترسناک در می‌آورد. زن ساکت بود و بی‌شک بسیار نگران. تصور می‌کنم که بعد اعدام شده باشد.

سطح سواد زندانیان بسیار محدود و بسیاری از آن‌ها بی‌سواد بودند. زن جوانی در میان زندانیان بود که چهره بسیار زیبا و نجیبی داشت. یک روز به سراغ من آمد و گفت بی‌سواد است و علاقمند است سواد بیاموزد. او که از اهالی یکی از روستاهای خراسان بود شرح زندگانی بسیار تاثرآوری داشت.

در ده دوازده سالگی به عقد پسر عمویش درآمده بود. شوهر او به جرم پنهان کردن یک کیلو هروئین اعدام شده بود. برادر شوهر بر طبق قانون روستایی، همسر برادر را به عنوان زن دوم به خانه خود برده بود. اما در این میان خواهر شوهر که از اعدام برادرش بسیار رنج برده بود به قانون شکایت برده بود که او و برادر سیزده ساله‌اش از محل اختفای هروئین‌ها اطلاع داشته‌اند و در اصل محموله متعلق به آن‌ها بوده. به این ترتیب آن‌ها دستگیر شده و به تهران اعزام شده بودند.

کتاب اول اکابر پاره‌ای در زندان وجود داشت. من و زن جوان که بسیار با استعداد بود شروع به درس خواندن کردیم. ناگهان در فاصله پنج دقیقه سر و کله داوطلبان دیگر پیدا شد. روز بعد حدود ۱۰ نفر دور من جمع شده بودند. استعداد این افراد بسیار متفاوت بود.

آن شاگرد نخستین در فاصله‌ی یک هفته قادر بود با اندکی تامل تیترهای روزنامه‌ها و عنوان مقاله‌ها را بخواند. در لحظه‌ای که پس از نزدیک به دوماه آزاد می‌شدم فقط چند حرف دیگر الفبا باقی مانده بود که او یاد بگیرد. حضور این زن جوان بسیار به من انرژی می‌داد. در هنگام خداحافظی از او قول گرفتم که به درسش ادامه بدهد. امیدوارم زنده مانده باشد.

و زندانی دیگری بود که یک روز در میان از من می‌خواست تا رخت‌هایم را بشوید. من نیز روسری و مانتویم را به او می‌دادم با پنج تومان و این دو تکه رخت آن‌قدر شسته شد که فکر نمی‌کنم هیچ رختی در جهان تا این حد شسته شده باشد.

و زنی در زندان بود که در مرز شصت هفتاد سال قرار داشت. یک روسپی بازنشسته و بد دهان بود که به هر مناسبتی فحش و ناسزا را همانند نقل و نبات بر سر زندانیان می‌ریخت. بسیاری با او سر به سر می‌گذاشتند. از آن‌جایی‌که غذای زندان بسیار کم‌مایه بود، ما مجبور بودیم از فروشگاه زندان مواد اضافی بخریم. این مسئله عذاب الیمی بود، چرا که بسیاری از زندانیان ملاقاتی نداشتند و به‌کلی دست‌شان خالی بود و مجبور بودند با همان غذای زندان بسازند. چنین پیش آمده بود که او در هنگام غذا خوردن در کنار من بنشیند و چنین بود که اغلب مواد غذایی فروشگاه را با او تقسیم می‌کردم. پس طبیعی بود که او سعی به دلبری از من داشته باشد.

روزی در حیاط زندان چند گامی پیش رفت و بعد به سوی من برگشت و با ناز لبخند زد و ناگهان مرا به دوران بسیار کودکی، به شش هفت سالگی‌ام باز گرداند. به یاد روزی افتادم که به دستور مادر بزرگ برای خرید سبزی به سبزی فروش محله‌مان رفته بودم.

این زن، که در آن موقع بسیار جوان و بسیار زیبا بود، در حالی که هندوانه بسیار بزرگی روی دستش گرفته بود با عشوه به پاسبانی که در کنار او ایستاده بود و روشن بود که هندوانه را برای زن خریده است نگاه می‌کرد. حالت زن و دلبری ویژه او برای همیشه در ذهن من باقی ماند و باعث شد که در طی سالیان مفهوم پاسبان و روسپی همیشه با هم در ذهنم ظاهر شود.

این زن نیز سرگذشت جالبی داشت. در کودکی در روستا زندگی می‌کرد. در میهمانی ارباب، از سر نادانی دو قاشق دزدیده بود و بعد به دلیل حوادث بعدی از روستا به تهران فرار کرده بود و گزارش به یک کلانتری افتاده بود. افسر نگهبان که ظاهرا نگران این بچه بوده او را مامور جارو کردن کلانتری کرده بوده و آن‌گاه عشقی میان او و یک پاسبان پیدا شده بود.

برای من بسیار جالب بود که خاطره این زن دوران کودکی در شکل‌گیری داستان عقل آبی بسیار موثر بود، و اینک او را در پیری و فرسودگی در زندان می‌دیدم.

آنفلوآنزای ترسناکی به من حمله کرد. از ویژگی‌های این بیماری این بود که پرده گوشم بسیار حساس شده بود و تحمل هیچ سر و صدایی را نداشت. صدا در مغزم می‌پیچید و زندگی بسیار دردناک شده بود.

برادرم در ملاقات که در همان روزها اتفاق افتاد اطلاع داد که سند خانه خاله‌ام را به گرو گذاشته‌اند تا مرا از زندان بیرون بکشند. همان روز یا روز بعد مرا آزاد کردند.

در لحظه دستگیری شنیده بودم که از بر و بچه‌های آیت‌الله گیلانی خواسته بودند تا نشر نقره را ببندند.

اینک زمان آزادی بود.

http://www.humanrights-ir.org/php/view.php?objnr=349

در حالی که در مجموعه‏ی اخبار جاری در ایران، نگاه‏ها متوجه اوین است تا شاید زندانیان سیاسی مرتبط با حوادث انتخابات ریاست جمهوری، حداقل برای تعطیلات نورورزی به خانه‏ها برگردند، دیروز (شنبه ۲۲ اسفند) اطلاعیه‏ای از سوی دادسرای عمومی و انقلاب تهران منتشر شد که خبر از دستگیری ۳۰ نفر از شهروندان در ارتباط با آن‏چه در این اطلاعیه «مهم‏ترین شبکه‏های سازمان یافته‏ی جنگ سایبری آمریکا» نامیده شده بود، می‏داد.

تشکل دیگری که در این اطلاعیه از آن نام برده شده، «کانون مدافعان حقوق بشر» است که اغلب اعضای آن وکلای شناخته‏ شده‏ی دادگستری هستند. خانم نرگس محمدی، نایب رییس این کانون نیز از جمله وکلایی هستند که نام‏شان در این اطلاعیه آمده است.

نرگس محمدی، نایب رییس کانون مدافعان حقوق بشر

خانم نرگس محمدی در گفت‏وگویی با زمانه در این باره می‏گوید:

ابتدا باید بگویم که من انتشار چنین مطلبی را در یک رسانه‏ی جمعی، امری خلاف قانون و خلاف اخلاق ارزیابی می‏کنم. به این دلیل که اگر اتهامی متوجه افراد یا نهادهایی هست، قانون شیوه‏ی برخورد را مشخص کرده و باید پروسه‏ی قانونی خود را طی کند.

چنین اتهاماتی سیر قضایی خود را دارد و باید در مراجع صالح به آن رسیدگی شود؛ نه این که قبل از اثبات این اتهامات در یک دادگاه، شروع به آلوده کردن فضای سیاسی- اجتماعی و مدنی کشور کنند و این اتهامات را به افراد یا نهادهایی وارد کنند، بدون این که اساساً سیر قانونی و قضایی خود را طی کند.

آیا اظهارات شما به این معنا است که شما که نام‏تان در این اطلاعیه آمده است، هیچ اطلاعی از جانب نهادها و مراجع قانونی دریافت نکرده‏اید؟

به هیچ عنوان؛ ما از طریق یک رسانه باخبر شدیم و آن‏ها به ما اطلاع دادند که در خبرگزاری فارس چنین مطلبی علیه شما نوشته شده است. این برخورد همان‏طور که گفتم، خلاف قانون و مهم‏تر از هر چیز دیگری، خلاف اخلاق است.

چون اخلاق اساساً معیار ما در کار جمعی در جامعه است و اگر از طریق نهادهای وابسته به دولت و حکومت و رسانه‏های آن‏ها مد نظر قرار نگیرد، حال ملت دیگر کاملاً مشخص است.

یادم هست زمانی هم که ممنوع‏الخروج شدم، هیچ دلیل قانونی به من ارائه نشد. از طرفی من هیچ پرونده‏ای در هیچ شعبه‏ی قضایی نداشتم. فقط رسانه‏ی «ایرنا» یک روز صبح جمعه اتهام مشخصی را نوشته و روی سایت منتشر کرده بود که نرگس محمدی متهم به این اتهام است و به این دلیل ممنوع‏الخروج شده است.

آن‏جا نیز جای این اعتراض وجود داشت که اگر فردی به نام نرگس محمدی متهم به چنین اتهامی است، خود او مطلع نیست. اما در رسانه‏های جمعی وابسته به دولت، یعنی ایرنا که خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی است، منتشرمی‏شود.

می‏خواهم بگویم این برخورد در رابطه با اعضای کانون مدافعان حقوق بشر و در رابطه با نهادهای مدنی سابقه دارد. این هم به نظر من صرفاً در راستای ایجاد رعب و وحشت، در راستای پرونده‏سازی برای یک سری افراد و نهادهای مدنی و برای آلوده کردن فضای سیاسی- اجتماعی و مدنی جامعه‏ی ایران به‏کار گرفته می‏شود.

یعنی شما معتقدید به لحاظ حقوقی نباید به چنین خبرهایی توجه کرد؟

نمی‏خواهم بگویم غیرقابل اعتنا و توجه است؛ به این دلیل که این‏ها اساس پرونده‏سازی برای این نهادها و افراد است. اما چنین رفتاری از نظر اخلاقی کاملاً مردود است.

امیدوارم مسئولینی که به وجود اخلاق در جامعه‏ی ایران اهمیت می‏دهند، مانع چنین رفتاری از جانب نهادها، سایت‏ها، خبرگزاری‏ها و رسانه‏های جمعی وابسته به دولت و حکومت شوند.

می‏توانم بپرسم، وقتی صحبت از مقامات مسئول می‏کنید که باید به این امر توجه کنند، منظورتان دقیقاً کدام مقامات یا کدام نهادها هستند؟

این‏گونه شایعه‏پراکنی‏ها در مورد نهادهای مدنی یا در مورد اشخاص، در واقع اتهام‏‏زنی و تهمت ناروا است و توسط مراجع قضایی قابل پی‏گیری است.

از طرفی، علاوه بر مراجع قضایی و ریاست قوه‏ی قضاییه و دادستان، منظور این است که این‏گونه خبرگزاری‏ها منتسب یا وابسته به دولت و حکومت هستند و مسئولین مربوطه می‏توانند تذکراتی به آن‏ها بدهند که این‏قدر بی‏محابا شایعه‏ پراکنی، تهمت و افترازنی را نداشته باشند.

خانم محمدی، در این گزارش، به ارتباط مالی کانون مدافعان حقوق بشر با مؤسسات آمریکایی هم اشاراتی شده بود. اساساً نحوه‏ی ارتباط کانون مدافعان حقوق بشر با نهادهای خارجی و بین‏المللی چگونه است؟

کانون مدافعان حقوق بشر یک نهاد کاملاً مدنی و کاملاً مستقل است. این کانون تازه شروع به کار نکرده‏ است. بلکه از سال ۱۳۷۹ تشکیل شده است و سیر قانونی خود را بر اساس مقررات داخلی کشور جمهوری اسلامی ایران طی کرده است.

ما تمام مراحل قانونی را در وزارت کشور جمهوری اسلامی ایران طی کرده‏ایم. هرچند عضو «جامعه‏ی جهانی جوامع حقوق بشر» بوده‏ایم که ۱۹۰ کشور عضو این نهاد بین‏المللی هستند.

ما همواره اعلام کرده‏ایم که یک نهاد کاملاً مستقل غیروابسته هستیم. یعنی حتی وابستگی داخلی به حکومت، به هیچ نهاد، به هیچ مرجع و هیچ حزب سیاسی‏ در کشور ایران را نداریم و از هیچ‏کدام کمک مالی نمی‏گیریم، چه رسد به این که بخواهیم کمک‏های بین‏المللی دریافت کنیم و یا بخواهیم از حکومت‏های خارجی کمک بگیریم.

ما اساساً چنین اتهامی را به شدت تکذیب می‏کنیم. این‏ها دروغ و تهمتی بیش نیستند و هیچ ارزشی در جامعه‏ی ایران ندارد. ضمن این که افرادی که در کانون مدافعان حقوق بشر فعالیت می‏کنند و وکلای محترم عضو این کانون، افراد کاملاً شناخته شده‏ای هستند.

جامعه‏ی ما با نام آقای عبدالفتاح سلطانی، محمد علی دادخواه، آقای اسماعیل زاده و یا آقای سیف‏زاده بیگانه نیست. کسانی که کار حقوقی انجام می‏دهند، این وکلای برجسته و خوش‏نام ایران را می‏شناسند. این‏ها هیچ‏کدام هرگز هیچ وابستگی به هیچ نهادی، چه داخلی و چه بین‏المللی نداشته‏اند و این را همیشه اثبات کرده‏اند.

بنابراین چنین اتهاماتی را به چنین افرادی منتسب کردن، فقط در راستای یک سری اهداف بی‏ارزش سیاسی است و همان‏طور که گفتم، باعث به‏خطر افتادن اخلاق در یک جامعه می‏شود.

آیا کانون مدافعان حقوق بشر در نظر دارد و یا اصلا به لحاظ قانونی این امکان را دارد که انتساب چنین اتهاماتی علیه کانون و افراد منتسب به آن را پی‏گیری کند؟

البته این مطلب امروز در سایت منتشر شده و شورای عالی نظارت کانون مدافعان حقوق بشر باید در این زمینه تصمیم بگیرد. اما به عنوان یکی از اعضای شورای عالی نظارت، می‏خواهم به نکته‏ای اشاره کنم و آن این که من خیلی متأسف‏ام که قوه‏ی قضاییه‏ی ایران در چنین مسائلی مستقل و غیرجناحی وارد نمی‏شود.

مثلاً در رابطه با بسته شدن دفتر کانون مدافعان حقوق بشر که کاملا غیرقانونی صورت گرفت، اعضای شورای نظارت که در کانون بودند، به مأمورین حاضر در محل می‏گفتند که: دفتر را پلمب کنید و ببندید، اما دست‏کم به طور ظاهری هم که شده، قانونی عمل کنید. یعنی یک حکم قضایی از یک مرجع قضایی داشته باشید.

همین که اونیفورم تن‏تان هست و از نیروهای انتظامی و امنیتی به‏شمار می‏آیید، به شما مجوز قانونی نمی‏دهد که بیایید و دفتر یک نهاد را ببندید. لازمه‏اش این است که شما قضایی، قانونی و حقوقی رفتار کنید.

ولی آن‏ها به ما هیچ حکمی نشان ندادند و متعاقب آن ما به دادسرا شکایت کردیم و پرونده‏ای آن‏جا تشکیل شد. اما هرگز قوه‏ی قضاییه، حتی برای یک بار هم که شده، از شاکیان سؤال هم نکرد که شما به چه دلیل شکایت کرده‏اید.

هرگز به ما نگفتند که آیا اصلا توجهی به این پرونده‏ کرده‏اند یا نه؛ اصلا لای این پوشه را باز کرده و‏ نگاه کرده‏ا‏ند یا نه؟ یا به صرف این که این شکایت از جانب کانون مدافعان حقوق بشر است، گذشته‏اند آن‏جا که خاک بخورد؟

ما این بی‏طرفی را در قوه‏ی قضاییه‏ی جمهوری اسلامی ایران هم تجربه نکرده‏ایم و بنابراین تجربه‏ی مثبتی در این زمینه نداریم که بخواهیم اقدام دیگری انجام بدهیم. هرچند که به هرحال این حق برای ما محفوظ است و ما می‏توانیم علیه آن‏ها شکایت کنیم.

ادامه شهرک سازی اسراییل در مناطق اشغالی بویژه طرح ساختمان ۱۶۰۰ واحد مسکونی جدید در بیت المقدس شرقی که هم‌زمان با سفر جو بایدن، معاون اوباما به منطقه اعلام شد، خشم وزارت خارجه آمریکا را برانگیخت.

هیلاری کلینتون این طرح را عامل به خطر افتادن روابط تل آویو و واشینگتن دانست و اسراییل ضمن عذرخواهی و غیر عمدی دانستن اعلام این طرح هم‌زمان با سفر بایدن، دستور بررسی این مسئله را داده است. پرسش این است که مناقشه آمریکا و اسراییل بر سر شهرک سازی‌ها تا کجا می‌تواند ادامه یابد و آیا روند صلح مورد نظر آمریکا، برای اسراییل جدی است؟ دکتر رسول نفیسی استاد دانشگاه و تحلیل گر سیاسی در واشینگتن به زمانه می‌گوید:

اصولا باید اشاره کنم از زمانی که نتانیاهو و وزیر امور خارجه‌ی ایشان آقای لیبرمن انتخاب شده‌اند، خط، خط مناقشه با اعراب بوده است و حتی زمانی این حرف مطرح شد که در اسامی شهرها و روستا‌های اطراف شهرها که علاوه بر عبری به عربی هم نوشته شده است، بخش عربی اسامی پاک شود.

یعنی این گروه جدید به‌صورت خیلی ایدئولوژیک با اعراب مخالفند و علاقه‌ای هم به ایجاد صلح و کمتر شدن تنش ندارند و حتی علاقه‌ای هم به کنار آمدن با حکومت دموکرات آمریکا ندارند. البته از روز اول هم معلوم بود و صحبتی که آقای اوباما در مصر انجام داد و شاخه‌ی زیتونی که به طرف مسلمانان دراز کرد، اصلا به مذاق اسراییلی‌ها خوش نیامد.

جوزف بایدن در کنار باراک اوباما

البته در کابینه‌ی آقای اوباما افراد بسیار موثری هستند که با لابی اسراییل نزدیکند مثل رامی مانوئل که حتی خدمت سربازی خود را در اسراییل گذرانده است، ولی با همه‌ی این احوال اسراییلی‌ها به هیچ وجه به دولت آقای اوباما خوش‌بین نیستند و معتقدند که دولت اوباما بیشتر در صدد دلجویی از مسلمانان است. بنابراین اختلاف عمیق‌تر از مسئله‌ی خانه سازی است، مسئله‌ی خانه سازی جزیی از مسئله‌ی کلی است که این وسط خودنمایی می‌کند و نماد تمام این تضاد و مخالفتی است که بین دولت اوباما و دولت ناتانیاهو وجود دارد.

دولت اوباما مثل بسیاری دموکرات‌های دیگر معتقد است که یکی از راه‌های حل مسائل خاورمیانه از بین بردن تنش میان اعراب و اسراییلی‌ها است، اما متاسفانه سیاست‌های آمریکا در این زمینه به هیچ‌وجه موفق نبوده و دائما در یک حالت تعلیق و عدم پیش‌رفت در این سال‌ها بوده است.

می‌شود گفت که ناموفق‌ترین قسمت سیاست خارجی دولت آقای اوباما مربوط به همین مناقشه اسراییل و فلسطین بوده است.

وضعیت در کنگره‌ی آمریکا نسبت به این مسئله چگونه است؟ یعنی اگر شخص آقای اوباما و وزیر خارجه‌اش بخواهند فشار بیشتری روی اسراییل بیاورند، کنگره در این زمینه چه مواضعی خواهد داشت؟

قطعا کنگره همکاری زیادی نخواهد کرد، به‌خصوص که در حال حاضر مسئله‌ی اصلی اوباما مسائل داخلی است و در این زمینه بسیار محتاج کنگره است. بویژه در مجلس نمایندگان به لحاظ تعداد طرفداران دولت اسراییل که در آن‌جا هستند، مشکل خواهد داشت.

بنابر‌این شاید بعد از تصویب لایحه‌ی بهداشت عمومی که قرار است تا ۱۰ روز دیگر صورت بگیرد، اوباما تازه بتواند مقداری به سیاست خارجی بپردازد. ولی باید دانست که اهم مسائل در آمریکا مسئله‌ی اقتصاد است و آقای اوباما هم که مهم‌ترین مسئله‌ی خود را بهداشت عمومی گذاشته است.

بنابر‌این اول باید تکلیف این‌ها روشن شود تا بعد ببینیم ارتباط بین کنگره و رییس جمهور در مورد مسائل خارجی و رابطه با اسراییل به چه شکلی در خواهد آمد.

به این ترتیب می‌شود نتیجه گرفت که انتقاد تند وزیر خارجه‌ی آمریکا در مورد گسترش خانه‌ سازی‌ها و واکنش بنیامین نتانیاهو در این زمینه، در چهارچوب ملاحظات دیپلماتیک محدود می‌ماند و فراتر از آن نخواهد رفت؟

بله، تصور من همین است. فکر نمی‌کنم که آمریکا بخواهد یا بتواند اقدام دیگری علیه اسراییل انجام دهد. به‌خصوص در موقعیتی که رییس جمهور بسیار محتاج آرای کنگره است.

دکتر رسول نفیسی می‌گوید که ناموفق‌ترین قسمت سیاست خارجی دولت آقای اوباما مربوط به مناقشه اسراییل و فلسطین بوده است

نکته‌ی دیگری که این روزها بویژه مطرح است، سیاست ایران در قبال صلح خاورمیانه در شرایط تیره تر شدن روابط ایران و آمریکا بر سر مناقشه هسته ای است. محمود عباس رئیس دولت خودگردان فلسطین در تونس مطرح کرده است که ایران نه تنها با روند صلح خاورمیانه موافق نیست بلکه با اتحاد فلسطینی‌ها هم مخالف است و طرحی که اخیرا مصر، برای اتحاد مجدد تشکیلات خودگردان و حماس تهیه کرده بود، در واقع با اعمال نفوذ ایران، شکست خورده است.

آیا سیاست ایران، در توقف روند صلح اسراییل و فلسطین و ادامه خصومت الفتح و حماس نقش درجه اول دارد؟

ایران نشان داده است که نه تنها علاقه‌ای به ایجاد تفاهم بین جناح‌های مختلف فلسطینی ندارد، بلکه با جدیت تمام در فکر محکم کردن جای پای خود در غزه است و برای این‌کار دلایل بسیار زیادی دارد. اولین و مهم‌ترین دلیل این است که در مقابل اسراییل جای پایی داشته باشد، ولی بعد از آن نیز باید در نظر بگیریم که حماس تنها نیروی سنی است که در منطقه با ایران همکاری دارد. تمام نیروهای دیگر همکار ایران، مثل حزب‌الله لبنان، احزاب مختلف در عراق و هزاره‌ها در افغانستان، همگی شیعه هستند و این اولین نیروی سنی است که با ایران همکاری تنگاتنگ دارد و ایران به‌خصوص از این لحاظ به هیچ‌وجه علاقه‌ای به نزدیکی این دو جناح به یکدیگر ندارد.

طبیعتا اگر این جناح‌ها به محمود عباس و دولت خودگردان نزدیک شوند، نفوذ ایران به کلی از بین خواهد رفت بنابراین ایران با خرج میلیون‌ها یا میلیارد‌ها دلار هم که شده، این قسمت کوچک غزه را با خودش همراه خواهد کرد.

از طرف دیگر تصور نمی‌کنم که رهبران حماس هم علاقه‌ای به داشتن رابطه با دولت محمود عباس داشته باشند، به چندین دلیل؛ یکی این‌که اهمیت بین‌المللی خودشان را از دست می دهند، دوم این‌که پول‌های نا پیدایی که به آنجا وارد می‌شود و در حساب‌های مختلف در اروپا برای رهبران حماس در غزه ذخیره می شود، از بین می‌رود و منبع مالی این رهبران که البته به صورت شخصی از آن استفاده می‌کنند و به فساد در آن منطقه دامن زده است هم قطع می شود. زیرا در صورت اتحاد نیروها، به هر حال مقداری کنترل و حساب‌رسی خواهد بود.

من تصور می‌کنم رد کردن دست محمود عباس برای اتحاد، هم به خاطر دخالت منفی ایران است و هم خود رهبران حماس علاقه‌ای ندارند که دوباره زیر پرچم محمود عباس بروند و این حالت اهمیت بین‌المللی خود را از دست بدهند.

فاطمه کروبی می‌گوید که مهدی کروبی به خاطر افشای «جنایات کثیف» پس از انتخابات، تحت فشار و تهدید قرار دارد و در صورت ادامه این امور «جاهلانه»، «نکات گفتنی بیشماری» را با مردم در میان خواهد گذاشت.

اظهارات خانم کروبی یک روز پس از تجمع گروهی از هواداران آیت‌الله خامنه‌ای مقابل منزل مهدی کروبی که با «فحاشی» و شعار علیه کروبی، موسوی و خاتمی همراه بود، ایراد می‌شود.

حمله به ساختمان محل سکونت مهدی کروبی

روز گذشته (یکشنبه)، گروهی هواداران دولت که خانم کروبی آنها را «اراذل و اوباش» و «مواجب‌بگیر» معرفی کرده، با تجمع مقابل خانه کروبی، با پرتاب سنگ، شیشه‌های آپارتمان محل سکونت وی را شکسته و شعار‌های تندی سر دادند.

خانم کروبی گفت که این افراد با عنوان «خانواده شهدا» در حالی که پلیس تنها نظاره‌گر اقدامات آنها بود، اقدام به شعارنویسی و «فحاشی» علیه خانواده‌اش کرده‌اند.

این نماینده سابق مجلس افزوده که «در شرایط نابسامان اقتصادی کنونی، دولت مجبور به اجیر کردن مزدورانی شده که با مواجب دادن به آنها مقاصد خود را دنبال می‌کند.»

فاطمه کروبی اظهار داشته که «عده‌ای از افراد فاسد دولت، برای پنهان کردن فساد خود و غارت اموال بیت‌المال، در چند سال اخیر، از نام خانواده شهدا سوءاستفاده می‌کنند.»

مهدی کروبی نخستین فردی بود که در نامه‌ای به اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، از «شکنجه و تجاوز» به برخی بازداشت‌شدگان حوادث پس از انتخابات در بازداشتگاه کهریزک خبر داد.

مقام‌های قضائی و دولتی، اظهارات آقای کروبی در خصوص «تجاوز» به بازداشت‌شدگان در کهریزک را رد کرده‌اند، اما سازمان دیده‌بان حقوق بشر در بیانیه‌ای تائید کرده که به گروهی از دستگیرشدگان در این بازداشتگاه تجاوز شده است.

فاطمه کروبی در ادامه اظهارات خود، با دفاع از آنچه که همسرش در مورد وقایع بازداشتگاه کهریزک بیان کرده است، گفت که وی به همراه مهدی کروبی برای «اعاده حقوق مردم»، آماده پرداخت هر هزینه‌ای است.

این نماینده سابق مجاس در بخش دیگری از سخنان خود اظهار داشت که دو هفته پیش از این، عده‌ای در «پوشش ماموران امنیتی و به طور غیرقانونی با ارعاب نگهبان، وارد منزل» آنها شده‌اند که وزیر اطلاعات در جریان این موضوع قرار گرفته است.

وی در پایان، به «عقلای جریان حاکم» توصیه کرده که «دست از روش‌های بدوی» برداشته و اوضاع را از اینکه هست، «وخیم‌تر» نکنند.

کانون مدافعان حقوق بشر با «بی‌پایه و اساس» خواندن ادعاهای خبرگزاری فارس مبنی بر دریافت کمک مالی این کانون از آمریکا، اعلام کرد که به زودی از این خبرگزاری شکایت خواهد کرد.

خبرگزاری فارس روز گذشته (یکشنبه) در گزارشی با عنوان «نبرد سایبری سپاه پاسداران با گروه‌های بی‌ثبات‌سازی» ادعا کرده که کانون مدافعان حقوق بشر از جمله دریافت‌کنندگان کمک ۲۰۰ میلیون دلاری آمریکا به مخالفان جمهوری اسلامی است.

دادسرای عمومی و انقلاب تهران، شنبه هفته جاری در اطلاعیه‌ای از دستگیری ۳۰ عضو «ارتش سایبری آمریکا» خبر داده که بسیاری از آنها بنابر اعلام این اطلاعیه از فعالان حقوق بشر هستند.

کانون مدافعان حقوق بشر در واکنش به این ادعا‌ها اعلام کرده «وارد کردن اتهامات بی‌دلیل و غیر مستند در رسانه‌های گروهی معلوم‌الحال، تنها جهت پرونده‌سازی علیه فعالان حقوق بشر و نهادهای مدنی» صورت می‌گیرد.

خبرگزاری فارس علاوه بر کانون مدافعان حقوق بشر، از مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران و کمیته گزارشگران حقوق بشر نیز به عنوان نهاد‌های وابسته به آمریکا و دریافت‌کنندگان کمک ۴۰۰ میلیون دلاری نام برده است.

مجموعه فعالان حقوق بشر نیز با رد اتهامات وارده، اعلام کرده که تحت تاثیر این فشار‌ها قرار نگرفته و به تلاش‌ها برای دفاع از حقوق بشر در ایران ادامه خواهد داد.

کانون مدافعان حقوق بشر در بخش دیگری از بیانیه خود افزوده که نهادی «مستقل و مدنی» است و نه‌تنها هیچ کمک مالی از مراجع داخلی و بین‌المللی دریافت نکرده، بلکه مخالفت هرگونه کمک مالی از سوی حکومت داخلی و حکومت‌های خارجی است.

این کانون با اظهار تاسف از برخورد‌های سیاسی برخی دولتمردان داخلی و خارجی با مقوله حقوق بشر، به مقام‌های جمهوری اسلامی توصیه کرده که رسانه‌های تحت‌نظر خود را «ارشاد» کنند.

کانون مدافعان حقوق بشر همچنین افزوده که حق قانونی خود برای شکایت علیه این‌گونه «تهمت و افترا زنی‌های ناروا» را محفوظ می‌داند.

شیرین عبادی مسئولیت اداره کانون مدافعان حقوق بشر را که از سال ۱۳۷۹ از سوی گروهی از حقوق‌دانان سرشناس تشکیل شده، بر عهده دارد.

دفتر این کانون، اول دی‌ماه سال‌جاری از سوی مقام‌های امنیتی ایران پلمب شد.

جبهه مشارکت از تمامی فعالان سیاسی و مدنی خواست «مرعوب امپراطوری دروغ» نشوند و به تلاش‌های خود در قالب نهادهای مدنی ادامه دهند.

بیانیه جبهه مشارکت پس از ممانعت وزارت کشور از برگزاری کنگره سالانه این جبهه منتشر شده است.

جبهه مشارکت، پنجشنبه هفته جاری، قصد داشت کنگره سالانه خود را برگزار کند.

صولت مرتضوی، معاون سیاسی وزارت کشور در گفتگو با خبرگزاری ایلنا، علت ممانعت از برگزاری کنگره را «دستور توقف فعالیت‌های جبهه مشارکت از سوی دستگاه قضایی» اعلام کرده است.

جبهه مشارکت در بیانیه خود، این اقدام نهاد‌های امنیتی را نشان دهنده «عدم پایبندی دولت کودتا به قانون اساسی و قوانین جاری» دانسته است.

این جریان سیاسی، به تلاش حاکمیت برای توقف فعالیت‌های مدنی و «تحدید» فعالیت احزاب سیاسی اشاره کرده و مجموعه این اقدامات را نشانه «ضعف حاکمیت» و عامل «رشد و بالندگی» بیشتر نهادهای مدنی دانسته است.

در بخش دیگری از این بیانیه، آمده که دولت «تاب تحمل» منتقدان و مخالفان قانونی را ندارد و ممانعت از برگزاری کنگره، شاهدی بر «حاکمیت استبداد»، «سوء‌استفاده از قدرت» و «بی‌کفایتی دولت» است.

جبهه مشارکت در ادامه، به نهادهایی که کنترل جامعه را با ایجاد «فضای امنیتی و پلیسی» میسر می‌دانند، توصیه کرده است به «عواقب خطرناک و زیان‌بار» این موضوع فکر کنند.

وب‌سایت جرس نیز امروز (دوشنبه) خبری مبنی بر دیدار میرحسین موسوی با اعضای شورای مرکزی و دفتر سیاسی و تعدادی از جوانان جبهه مشارکت، منتشر کرده است.

جزئیات این دیدار تاکنون از سوی هیچ‌یک از وب‌سایت‌های نزدیک به اصلاح‌طلبان منتشر نشده است.

جبهه مشارکت در انتخابات ریاست جمهوری دهم، از نامزدی میرحسین موسوی حمایت می‌کرد و در وقایع پس از انتخابات، بسیاری از اعضای آن دستگیر و محاکمه شدند.

چند ماه پیش از این، برخی محافظه‌کاران نزدیک به احمدی‌نژاد با انتقاد از مواضع جبهه مشارکت، خواستار لغو مجوز فعالیت‌های این جریان اصلاح‌طلب شده بودند.

عباس جعفری دولت‌آبادی، دادستان تهران از صدور حکم اعدام برای شش تن از متهمان حوادث روز عاشورا خبر داد.

به گزارش امروز دوشنبه خبرگزاری فارس، آقای دولت‌آبادی پس از دیدار با آیت‌الله نوری همدانی در قم، گفته که احکام این افراد صادر شده و در مرحله تجدید‌نظر قرار دارد.

عباس جعفری دولت‌آبادی، دادستان تهران

پیش‌تر دادستانی تهران اعلام کرده بودد که برای ۱۱ بازداشت شده روز عاشورا به اتهام «محاربه»، درخواست حکم اعدام کرده است.

محمدرضا علی‌زمانی و آرش رحمانی‌پور از جمله افرادی هستند که بنابر اعلام مقام‌های قضایی، در وقایع پس از انتخابات دست داشته و چندی پیش، به اتهام «محاربه» اعدام شدند.

در مراسم روز عاشورای امسال، معترضان به نتیجه انتخابات و وقایع پس از آن قصد داشتند با حضور در خیابان‌ها باردیگر به اعتراض‌ها ادامه دهند که با دخالت نیرو‌های امنیتی و انتظامی، راهپیمایی آنها به خشونت کشیده شد.

در این روز، بر اساس آمارهای دولتی، دست‌کم هفت تن جان خود را از دست دادند و بیش از ۷۰۰ تن بازداشت و زندانی شدند.

آن‌طور که آقای دولت‌آبادی گفته است برای ۲۵۰ بازداشت شده روز عاشورا کیفرخواست صادر شده که بسیاری از آنها دادگاهی شده‌اند.

وی همچنین اظهار داشته که رفتار ماموران با متهمان در زندان‌ها در «چارچوب مقررات نظام اسلامی» است و متهمان، «حق بهره‌مندی از دیدار با خانواده، استفاده از تلفن و همچنین ملاقات‌های حضوری» را دارند.

دادستان تهران افزوده که قوه قضائیه تنها اعضای «گروهک‌ها‌ و سازمان‌های ضدانقلاب» را محاکمه کرده و افراد «نادم» از اقدامات خود را آزاد کرده است.

آقای دولت‌آبادی اظهار داشته که «امروز نظام اسلامی در کمال قدرت و اقتدار، مخالفان و معارضان را بر جای خودشان نشانده است و مردم دیگر اجازه نمی‌دهند این حوادث در کشور تکرار شود.»

پیش‌تر دادگاه انقلاب اسلامی تهران، اعلام کرده‌ بود که شش نفر از بازداشت‌شدگان روز عاشورا به اتهام «اجتماع و تبانی علیه امنیت»، «اهانت به مسئولین ارشد نظام» و «اخلال در نظم عمومی» به حبس و جزای نقدی محکوم شده‌اند.

سازمان‌های بین‌المللی مدافع حقوق بشر، با صدور بیانیه‌های جداگانه، نسبت به صدور حکم اعدام برای برخی از بازداشت‌شدگان روز عاشورا در ایران ابراز نگرانی کرده‌اند.

ماموران مرزبانی یمن، یک کشتی ایران در مرزهای آبی منطقه حضرموت را توقیف کردند.

منابع خبری صنعا اعلام کرده‌اند که ناخدای این کشتی و ۱۵ خدمه پاکستانی آن بازداشت و تحقیقات از آنها آغاز شده است.

وزارت دفاع یمن اعلام کرده که ماموران امنیتی این کشور، احتمال می‌دهند این کشتی در امر قاچاق مواد مخدر فعالیت می‌کرده است.

ماموران مرزبانی یمن سال گذشته نیز یک کشتی ایرانی حامل سلاح را در سواحل این کشور به همراه پنج تبعه ایرانی توقیف کرده بودند.

دولت یمن بارها ایران را به پشتیبانی از حوثی‌ها که در شمال این کشور علیه حکومت مرکزی دست به شورش زده‌اند، متهم می‌کند؛ ایران هر بار این ادعاها را رد کرده است.

شورشیان حوثی، اقلیتی از شیعیان زیدی و پیرو حسین الحوثی، روحانی شیعه که در سال ۲۰۰۴ و آغاز درگیری‌ها با ارتش کشته شد، هستند.

یمن کشوری سنی‌نشین است. زیدی‌ها که ۱۵ درصد از جمعیت یمن را تشکیل می‌دهند، کوچک‌ترین گروه در مذهب شیعه و از نظر فکری به اهل سنت بسیار نزدیک هستند.

این گروه از شیعیان، از هواداران زیدبن علی‌الحسین، برادر محمدباقر، امام پنجم شیعیان هستند.

آنها می‌گویند که نسبت به جامعه شیعیان در یمن، با تبعیض برخورد می‌شود و عربستان سعودی در این خصوص از دولت این کشور حمایت می‌کند.

حزب توده: به جمهوری اسلامی رأی می‌‌دهیم

به نوشته روزنامه اطلاعات، حزب توده ایران اعلام کرد به جمهوری اسلامی رأی می‌دهد. در بیانیه‌ای که به همین مناسبت از سوی حزب توده ایران در تاریخ ۱۲ اسفندماه منتشر شد، اما در ۲۴ اسفند در این روزنامه به چاپ رسید، آمده است:

«هموطنان! حزب توده ایران برنامه خود را درباره تحول بنیادی در جهت تحکیم استقلال ملی، دموکراسی و سالم‌سازی اقتصاد کشور، رفاه عمومی و پیشرفت اجتماعی بیان داشته و نظرش در این باره مشخص و روشن است. ما مدت‌هاست که نظر خود را درباره ضرورت ایجاد یک جمهوری متکی بر اراده خلق بیان داشته‌ایم، بدیهی است براساس مشی خود و سوال مربوط به جمهوری یا سلطنت، به سود جمهوری اسلامی رأی می‌دهیم.»

حزب توده افزود: «در مورد نام این جمهوری، ما به همان ترتیب که آیت‌الله خمینی مسأله را مطرح می‌کند، یعنی «جمهوری اسلامی»، چنان‌چه در گذشته نیز تشریح کرده بودیم، رأی می‌دهیم. زیرا اولاً اصل مطلب محتوای سیاست حکومت‌هاست. مردم مبارز ایران باید بکوشند تا قانون اساسی جدید بر پایه حفظ منافع اساسی جامعه ما، یعنی استقلال ملی، صلح و دمکراسی و پیشرفت اجتماعی و رفاه عمومی منظم شود و دولت‌های ناشی از مجلس آینده پیگیرانه در جهت قانون اساسی جدید عمل کند. ثانیاً حفظ وحدت نظر و کلمه همه نیروهای ملی و دموکراتیک در شرایط کنونی یک امر حیاتی است. ما هموطنان عزیز را به دادن رأی مثبت به جمهوری اسلامی در همه‌پرسی آینده فرا می‌خوانیم.»

نورالدین کیانوری، دبیر اوّل حزب توده ایران

تقاضای اعدام هویدا از دادگاه انقلابی

دادگاه انقلاب اسلامی برای هویدا درخواست حکم اعدام کرد. در متن کیفرخواست این دادگاه آمده است: آقای امیر عباس هویدا، فرزند حبیب‌الله، به شماره شناسنامه ۳۵۴۲ صادره از تهران، متولد ۱۲۹۵ وزیر سابق در شاهنشاهی منقرض و نخست وزیر اسبق شاه ساقط، تبعه ایران متهم است به:

۱. فساد در ارض
۲. محاربه با خدا و خلق خدا و نایب امام زمان (ع)

۳. قیام علیه امنیت و استقلال مملکت با تشکیل کابینه‌های دست نشانده آمریکا و انگلیس و حمایت از منافع استعمارگران

۴. اقدام بر ضد حاکمیت ملی با حفظ سلطه سلطان دست نشانده آمریکا و دخالت در انتخابات مجالس قانون‌گذاری و عزل و نصب وزرا و فرمانداران با نظر و خواست سفارتخانه‌های خارجی
۵. واگذار کردن بی‌قید و شرط منابع زیر زمینی از نفت و مس و اورانیوم و غیره به بیگانگان

۶. گسترش نفوذ سیاسی و اقتصادی امپریالیسم آمریکا و همدستان اروپایی‌اش بر ایران، از ‌جمله از طریق نابودی صنایع داخلی و تضعیف آن‌ها در برابر رقبای خارجی و تبدیل ایران به بازار مصرف کالاهای خارجی.

۷. پرداخت در‌آمدهای ملی حاصل از نفت به شاه و فرح و نیز تسلیم این درآمدها به ممالک وابسته به غرب و سپس اخذ وام با نرخ‌های بالا و گزاف و شرایط اسارت بار از آمریکا و سایر دول غرب.
۸. نابود ساختن کشاورزی و دامپروری و از بین بردن جنگل‌ها.

۹. شرکت مستقیم در فعالیت‌های جاسوسی به نفع غرب و صهیونیسم

۱۰. دسته‌بندی با توطئه‌گران بین‌المللی در پیمان‌های سنتو و ناتو و سرکوبی ملت‌های ایران و فلسطین و ویتنام عضو فعال سازمان فراماسونری در ایران در لژ فروغی با توجه به اسناد موجود و اقرار شخصی متهم.
۱۱. شرکت در خفه کردن و ارعاب مردم حق طلب و استعمار شده ایران با دستگیری آزادی‌خواهان و کشتار مردم بی‌دفاع و ضرب و جرح و شکنجه و آزار آنان و نقض آزادی‌های اساسی انسانی مصرح در قانون اساسی وقت و قوانین موجود، از جمله اعلامیه حقوق بشر و قوانین الهی از جمله با توقیف روزنامه‌ها و اعمال سانسور در مطلوعات و کتب.

۱۲. موسس و اولین دبیر کل حزب استبدادی رستاخیر ملت ایران.
۱۳. اشاعه فساد فرهنگی و اخلاقی و شرکت در تحکیم پایه‌های استعمار از جمله شرکت در برقراری مجدد کاپیتولاسیون یعنی ایجاد قضاوت کنسولی در مورد آمریکائیان.

۱۴. شرکت مستقیم در قاچاق هروئین در فرانسه، در معیت حسنعلی منصور.
۱۵. دادن گزارش خلاف واقع و اشاعه اکاذیب با انتشار روزنامه‌های دست نشاده و گماردن سردبیران جیره‌خوار در رأس نشریات و سانسور اخبار و انتشار اخبار و گزارش‌های مجعول که تمام این اقدامات در اجرای توطئه استعمارگران بیگانه و سلطان دست نشانده به منظور اسارت و استثمار هرچه بیشتر ملت ایران بوده است، سلطانی که حسب اقرار متهم به وسیله آمریکا روی کار آمده است.

امیرعباس هویدا

به گفته دادگاه انقلاب براساس گزارش‌های شورای عالی اقتصاد و مقالات و شکایات شاکیان و نویسندگان، از جمله آقای دکتر علی‌اصغر حاج سید جوادی و فتاوی علما و مراجع تقلید و مندرجات روزنامه‌ها و اسناد به دست آمده از ساواک و اسناد موجود در نخست وزیری و شهادت دکتر آزمون، وزیر کابینه متهم و شهادت آقای جعفریان و آقای نیکخواه در همین دادگاه و اظهارات اقاریر شخصی متهم چون وقوع جرایم منتسبه قطعی و محقق است، تقاضای رسیدگی و صدور حکم اعدام متهم و مصادره اموال وی شد.

به گزارش روزنامه اطلاعات هویدا که کاپشن اسکی مشکی به تن و کلاه کپی به سر داشت دیگر از پیپ و گل ارکیده معروف وی خبری نبود، به دفاع از خود پرداخت.

رییس: آقای هویدا اجازه بدهید راجع به این مورد یک سوالی از شما بکنم تا این موضوع برای شما و دیگران روشن شود. شما در رابطه خلق و خدا، استنباط و تفکر خودتان را برای من بگویید تا موضوع بیشتر روشن شود و آنچه از نظر خلق و خدا شما حس می‌کنید، شما ارتباط بین خلق و خدا را چگونه می‌بینید و این دو مفهوم را نسبت به هم برای خودتان چگونه توجیه می‌کنید؟

خیال می‌کنم که اینجا داریم وارد یک موضوع فلسفی می‌شویم بدیهی است هرگونه که یک فرد ایرانی برای مملکتش قدم برمی‌دارد، برای خانواده‌اش، برای اشاعه دینش کاملاً روشن است و احتیاجی به استدلال بیشتر ندارد، ولی در اینجا که می‌گویند محاربه، که یک کلمه عربی است و از حرب به معنای جنگ می‌آید، جنگ با خدا، باید آدم یک کاری کرده باشد که بگویند جنگ با خداست.

شما می‌فرمایید من فرد متدینی هستم، ممکن است بفرمایید متدین به چه دینی؟

خیال می‌کنم قانون این را مشخص کرده مسلماً دین اسلام است.

کدام قانون؟

قانونی که به من مربوط می‌شود و به آن خانواده‌ای که من در آن به دنیا آمده‌ام.

یعنی شما در خانواده‌ای به دنیا آمده‌اید که دینش اسلام است و شما هم اسلام را پذیرفته‌اید؟

بله.

فکر می‌کنم برای این‌که مسأله محاربه روشن شود بهتر است شما به بندهای دیگر کیفر‌خواست مراجعه بفرمایید و ببینید دادستان دادگاه چه اتهامات و جرایمی را نسبت به شما عنوان کرده و عمل شما را در حکم محاربه با خدا دانسته است.

امیرعباس هویدا در دادگاه

امیرعباس هویدا، نخست وزیر سال‌های ۱۳۴۳ تا ۱۳۵۶ که طولانی‌ترین دوران اداره قوه مجریه در ایران را برعهده داشت، از دادگاه پرسید: «بنده هم می‌توانستم اکنون در نیویورک یا کشورهای دیگر قدم بزنم. این امکان را داشتم ولی چرا در مملکتم هستم؟ قبل از ۱۷ آبان حتی می‌توانستم بروم. اولاً چرا ۱۷ آبان پیش آمد؟ چرا بنده از دولت برکنار شدم؟ چرا بنده از وزارت دربار برکنار شدم؟ چرا؟ همه این‌ها مسایلی که مسلماً بایستی استدلال شود تا دادگاه بتواند درباره‌اش قضاوت کند. چطور یکی از نخست وزیران، روزهای حکومت سیستم قبل از انقلاب از ایران خارج شد؟ چطور شد؟ چرا این‌ها سوال نمی‌شود؟»

گزارشگر روزنامه اطلاعات نوشت: «وقتی هویدا را به دادگاه آوردند کاملاً مات و متحیر بود، یک کاپشن مشکی به تن و کلاه کپی به سر داشت دیگر از پیپ و گل ارکیده معروف وی خبری نبود، بی‌آن‌که بر صندلی که برایش در نظر گرفته بودند بنشیند، چند دقیقه روی تابلویی که رویش آیه "‌ولکم فی القصاص حیوه یا اولی الالباب من قتل نفسا بغیر نفس اوفساد فی الارض ..." چشم دوخت و بعد نگاهش روی انبوه تماشاگرانی که در دادگاه حضور داشتند خیره ماند. با دقت همه را نگاه می‌کرد انگار دنبال چهره‌ای آشنا می‌گشت، آخرین امیدش قسمت مخصوص خبرنگاران بود ولی فایده‌ای نداشت هیچ‌کس را ندید که یادش بیاورد قبلاً او را دیده باشد.»

امیرعباس هویدا در دادگاه

به گزارش این روزنامه جلسه دادگاه نزدیک ساعت یک بامداد آغاز شد و تا ساعت سه و سی دقیقه بامداد طول کشید و در تمام این مدت هویدا تنها یکبار پیپ کشید آن‌هم در وقت استراحت پنج دقیقه‌ای بود که دادگاه داد.

در طول دادگاه هویدا چندین بار خطاب به دادستان گفت: «ما امروز با هم توافق‌هایی داشتیم»، برای بار سوم دادستان در جوابش گفت: «آقای هویدا چه توافق‌هایی؟ چرا نسبت به من می‌دهید؟»

طی شب‌هایی که دادگاه انقلاب به آخرین دفاع و اصولاً دفاعیات متهمین رسیدگی کرد و به غیر از یکی همه آن‌ها به اعدام محکوم شدند، هویدا اولین محکومی بود که جلسه دادگاهش ناتمام ماند و ادامه‌اش به شب دیگری موکول شد.

بنا به گزارش خبرنگار روزنامه اطلاعات: سخنگوی دادگاه انقلاب اسلامی ایران خواست در روزنامه اعلام شود، اگر شخص یا اشخاصی که از هویدا شکایت دارند یا اسناد و مدارکی دال بر اتهامات وی دارند فوراً به دادگاه انقلاب اسلامی ایران مراجعه کنند.

در وقت استراحت هویدا رو به حاضرین دادگاه گفت: «شما جوان‌ها اگر آنچه را من این روزها و امشب در سیمایتان و در رفتارتان نسبت به یکدیگر می‌بینم همچنان حفظ کنید می‌توانید به راحتی کوه را هم از جای خود بلند کنید.»

هویدا می‌گفت: «روز اولی که مرا دستگیر کردند بعد از ظهرش روزنامه‌ها نوشتند، هویدا گریه می‌کرد، من گریه نکردم و گریه هم نخواهم کرد. یکی از شاکیان خصوصی پرونده اتهامی امیرعباس هویدا آقای علی اصغر حاج سید جوادی است.»

مهدی بازرگان، نخست وزیر موقت دولت انقلاب (سمت چپ)

بازرگان: حق نداریم اوضاع را واژگون کنیم

مهدی بازرگان، نخست وزیر موقت دولت انقلاب دیروز طی سخنانی وضع دولت خود را تشریح کرد و اعلام داشت: «یک مشکل بزرگ این دستپاچگی‌هاست، فشارهایی است که از هر طرف می آورند که یالله یالله تند باش انقلاب کن! پس چه کسی و کی دردهای ما را دوا می‌کند؟ این چه دولت انقلابی است؟! پس چه موقع حق ما را می‌دهند؟ البته ما نگفتیم که انقلاب نمی‌کنیم و انقلاب نمی‌خواهیم. می‌کنیم، اما محکم، اساسی، مطالعه شده، بی‌عیب و هر قسمتش به نوبت. آن انقلاب در موقعی خواهد بود که به تصویب مجلس برسد ما حق نداریم مادامی که رفراندوم نشده مادامی که ملت رأی خودش را نداده و یک قانون اساسی تصویب نشده بیاییم از پیش خودمان اوضاع را واژگون بکنیم.»

بازرگان افزود: «معذلک از همان روز اول دست به کار اصلاحات و تغییرات که همان هم انقلاب است شدیم و ادامه هم می‌دهیم منتها تدریجی، نباید فراموش کنیم که این دولت، دولت موقتی است. رفراندوم کننده است و تدارک کننده؛ نه تنها روی دولت فشار می‌آورند، بلکه آقا را هم تحت فشار می‌گذارند، آقا هم که یک پارچه احساس و انقلاب و عطوفت و همیشه از بنیان و از قلب و از دل و مغز و زبان مدافع و طرفدار طبقه ضعیفان و بینوایان و به قول خودشان پابرهنگان. خب! احساسات ایشان را تحریک می‌کنند، آن وقت آقا وادار می‌شوند طاقت نمی‌آورند از بالا سر ما بدون مراجعه و مشاوره به دولت بدون این‌که از ما بپرسند اعلامیه و دستور صادر می‌فرمایند. یک‌دفعه دست و پای ما را توی پوست گردو می‌گذارند. برق و آب را مفتش بکنید، لااقل آن‌هایی که کم مصرفند، خانه و زندگی برای برهنه‌ها بسازند، گوشت یخ زده داده نشود، اتوبوس مجانی بشود و از این حرف‌ها.»

بازرگان در سخنان خود گفت: «یک‌شنبه شب جمعه اخیر یعنی شش روز قبل که دسته جمعی یعنی هشت نفر از هیأت وزراء خدمتشان رسیدیم، صاف و پوست کنده گفتیم خدا توفیق و عمر و عزت آقا را زیاد بکند شما هم که ما را کلافه کردید. شما هم که مثل سایر مردم. آخه اقلاً فرمایشتان، امرتان را به ما بفرمایید تا ما بگوییم چکار باید کرد، آمدیم و، البته مال دو سه هفته قبل است، گفتیم آن‌هایی که تصویب‌نامه صادر شد و اجرا شد، اعلام هم شد، کسانی که از صد کیلو‌وات ساعت در ماه کمتر مصرف برق دارند، مفت و مجانی است آن‌ها هم که ـ نمی‌دانم حالا رقمش را ممکن است عوضی بگویم ـ از ده متر مکعب آب در ماه کمتر مصرف می‌کنند آن‌ها هم معافند. کاری بود انقلابی کاری بود.»

رییس دولت موقت گفت: «مطابق فلان، بعد هم فکر کردیم، خب آن پول‌هایی که نمی‌آید جایش باید چه باشد، گفتیم خب صرفه‌جویی‌ها و دادن پست‌های زائد که مشغولش بودیم، داده بودیم و مرتب هم می‌زنیم و جلوگیری از این گشاد بازی‌ها و ولخرجی‌های عجیب و غریبی که بود این جبران می‌کند، خیلی خب... همان شبی که قم بودیم شنیدیم که بله سازمان آب قم چون بیشتر مصرف‌کنندگان قم کمتر از ده متر مکعب آب مصرف کرده‌اند، ورشکست شده، ای وای چه بکنیم؟ دولت باید پولش را بدهد دیگر حکیم باشی را بخوابانیم. موضوع مصرف برق هم همین‌طور، برای عدم رسیدگی به وضع پابرهنه‌ها و بیچاره‌ها خیلی به ما پرخاش فرمودند خب حق هم دارند. چه بهتر که از زبان ایشان ما بشنویم. خب گفتیم هم که همچنین نیست که ما توی پرقو خوابیده باشیم.»

مهندس بازرگان اظهار داشت: «خلاصه این‌که از همه طرف فشار روی این دولت است. در حالی که دولت از همه بیچاره‌تر و بی‌پول‌تر است و از همه جیبش خالی‌تر است، آخر این اعتصاب‌ها دولت را هم متأثر کرده است. یک قلم از کارخانجات دخانیات دو میلیارد تومان کم‌فروشی داشته، گمرکات کم کاری بود، نه میلیون تومان گمرکات کسر درآمد داشته، نفت صادر نشد، بسیار هم لازم بود. آقا هم امر فرمودند، خود ما هم رفتیم. اما یک واقعیتی است! پنجاه میلیون تومان ازین رهگذر خزانه ما خالی شده، حالا پول‌هایی که خودشان بردند به کنار، گوشت لخمش را برده‌اند، استخوانش را برای ما گذاشته‌اند، بیش از این روی مشکلات و دردها سرتان را درد نمی‌آورم، ولی باید این را هم بگویم که خیلی هم کارهای بزرگ کردیم.»

وی افزود: «خیلی هم جان کندیم خیلی هم کارهای انقلابی کردیم که به نظر نمی‌آید، نمی‌خواهیم منت بگذاریم، صورت خواسته بودم متأسفانه نرسید که به من بدهند فکر می‌کنم بیش از سی نفر را برای سرپرستی ادارات دولتی و جاهایی را که از یتیم‌های گردن کلفت به ما رسیده معین کرده‌ایم که کار آسانی نیست توی این مملکت قحط الرجال. در این مرحله هم باید تمام قشرها شرکت کنند، اگر آن دانشجو بگوید به من تا خودم رییس دانشگاه معین نکنم نمی‌روم سر کلاس، آن کارگر بگوید حاضر نیستم مو لای درز دستمزد و پاداشم برود، حاضر نیستم حتی یک مقدارش را نسیه بگیرم، والا وزارتخانه را آتش می‌زنم.»

بازرگان گفت: «آن برادر عزیز ترکمن ما به جرم این‌که شما‌ها شهری هستید و غیرترکمن هستید آمدید اینجا. بنابراین از خانه و مزرعه بیرونتان می‌کنند یا عشایر جاهای دیگر این‌طور بگویند یک عده‌ای باز به نام کمیته امام بروند اراضی دیگر را ضبط بکنند با زور اسلحه آن انقلابی‌مان یک کار بکند، کارگر یک کار، خانم‌ها سر یک کلمه این جنجال را راه بیندازند، شهر را روی سرشان بریزند، خب چه می‌شود؟ این را اسمش را می‌گذارید همکاری؟ شما ملت که این امتحان را دادید به پیروزی رساندید، اگر حالا نکنید زبانم لال خدای نکرده اگر مملکت بهم بریزد، کودتا بشود، شاه برگردد، خارجی و داخلی بیایند ایران را قطعه قطعه بکنند، یک‌جا به حمایت از کردها یا بلوچ‌ها یا افغان‌ها یا عرب‌ها یا ترک‌ها چه می‌شود؟ برادر عزیز ترکمن و کرد، خانم محترم کارگر عزیز دلبند این ره که تو می‌روی به ترکستان است، آن دفعه هم گفتم نکنید، کاری که نه از تاک، نشان ماند نه از تاک نشان.»

نخست وزیر دولت موقت اضافه کرد: «همان‌طور که در آن مرحله دست به دست هم دادید در این مرحله هم باید همین‌طور باشد، چاره‌ای نیست جز این‌که دندان روی جگر بگذاریم همه‌مان، صبر کنیم قبول کنیم که هنوز درد هست، مشکلات هست، کمبود هست، کسری هست، هنوز باید محرومیت بپذیریم هنوز باید فداکاری بکنیم، در دولت در انتصاباتش نقص هست، کسر هست، خطا هست، جا برای انتقاد هست ولی این‌ها می‌آیند در دستجات شما لابلای شما در داخل مملکت توی کارگرها می‌آیند با ظاهر دلسوز توی کارگرها می‌آیند، ظاهراً دلسوزی می‌کنند دایه مهربان‌تر از مادر می‌شوند، اطلاع داریم کسانی هستند از بین دانشجویان دانشگاه راه می‌افتند در دهات رفتند در کارخانه‌ها می‌روند در صورتی که باید سر کلاس‌هایشان باشند، کردستان و ترکمنستان و جاهای دیگر می‌روند میان خانه‌ها می‌روند از این اجتماعات سوء استفاده می‌‌کنند، حرف‌هاشان را در زبان و در دهان شما می‌گذارند.»

شاه، بیماری شدید خونی گرفت

به گزارش خبرگزاری فرانسه از رباط، یک منبع آگاه در رباط اعلام کرد که رضا پهلوی سه‌شنبه شب وارد پایتخت مغرب شده و از جانب پدر و مادرش مورد استقبال قرار گرفته است.

شاه سابق و خانواده‌اش روز ۱۵ فوریه در کاخ دارالسلام که ملک حسن دوم در اختیار آن‌ها گذارده است به سر می‌برند. منابع آگاه رباط، امروز گفتند که شاه سابق گرفتار عارضه شدیدی از لحاظ گردش خون شده است.

گروهبان حسینی در نهاوند تیرباران شد

به گزارش خبرنگار روزنامه اطلاعات از نهاوند، بامداد امروز گروهبان یکم امیر سلیمان حسینی یکی دیگر از سرسپردگان رژیم سابق در نهاوند تیرباران شد. گروهبان حسینی معروف به گروهبان کودتاچی یک ماه پیش توسط رزمندگان زنجان دستگیر و به نهاوند اعزام شده بود.

وی یکی از عاملان فاجعه دی‌ماه اخیر نهاوند بود که با پوشیدن لباس سرهنگی برای سرکوبی نهضت مقدس ملت مسلمان جوانان مبارز را در نهاوند به گلوله بست و به گروهبان کودتاچی معروف شد.

حسن قشقاوی، معاون کنسولی، پارلمانی و امور ایرانیان وزارت امور خارجه می‌گوید که طی پنج ماه گذشته، ۴۱ ایرانی در اندونزی بازداشت شده‌اند.

آقای قشقاوی، علت بازداشت این افراد را اعلام نکرده است، اما گفته که تلاش‌ها برای آزادی آنها ادامه دارد.

به گزارش واحد مرکز خبر، این مقام وزارت خارجه همچنین از دستگیری سال گذشته ۱۰۳ ایرانی در عربستان به جرم حمل مواد مخدر خبر داده است.

به گفته قشقاوی، در سال‌جاری نیز ۱۰۰ ایرانی که با به همراه داشتن مواد مخدر، قصد سفر به عربستان را داشته‌اند، بازداشت شده‌اند.

این مقام وزارت خارجه، مهمترین علت بازداشت ایرانیان در خارج کشور را «جهل به قانون، عبور غیرمجاز از مرز و حمل مواد مخدر» اعلام کرده است.

قشقایی همچنین گفته که تلاش‌ها برای آزادی حمید معصومی‌نژاد در ایتالیا همچنان ادامه دارد.

حمید معصومی‌نژاد، خبرنگار واحد مرکزی خبر در ایتالیا چندی پیش به اتهام دست داشتن در خرید سلاح برای جمهوری اسلامی دستگیر شد.

مقام‌های جمهوری اسلامی، دستگیری خبرنگار صدا و سیما در ایتالیا را «طنزی سیاسی» دانسته و اعلام کرده‌اند که در واکنش به این اقدام، دست به اقدامات تلافی‌جویانه خواهند زد.

ایران در واکنش به دستگیری خبرنگار صدا و سیما، سفیر ایتالیا در تهران را احضار و مراتب اعتراض خود نسبت به این اقدام رم را به وی ابلاغ کرده است.

مایکل اورن، سفیر اسرائیل در آمریکا، روابط دو کشور در طول ۳۵ سال گذشته را در «بحرانی‌ترین» شرایط اعلام کرد.

هفته گذشته و همزمان با دیدار جو بایدن، معاون باراک اوباما از اسرائیل، مقام‌های این کشور اعلام کردند که قصد ساخت ۱۶۰۰ واحد مسکونی جدید در مناطق اشغالی فلسطین (بخش شرقی بیت‌المقدس) را دارند.

پس از آن، رهبران فلسطینی اعلام کردند که هرگونه مذاکرات صلح با مقام‌های اسرائیلی «غیرقابل اعتماد» است.

هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا نیز در تماسی تلفنی، به بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل هشدار داد تصمیم تل‌آویو برای گسترش شهرک‌های یهودی‌نشین، رابطه دو کشور را به خطر می‌اندازد.

مایکل اورن، سفیر اسرائیل در آمریکا

جو بایدن، برای از سرگیری مذاکرات صلح به خاورمیانه رفته بود و خانم کلینتون سیاست تل‌آویو را برخلاف اهداف سفر بایدن دانست.

رسانه‌های اسرائیلی به نقل از آقای اورن نوشته‌اند که بحران در روابط میان دو کشور بسیار جدی است و «ما در دوران سختی به سر می‌بریم.»

به نوشته روزنامه‌های اسرائیل، روابط تل‌آویو و واشینگتن از سال ۱۹۷۵ به این سو، هرگز شاهد این اندازه بحران نبوده و اظهارات سفیر آمریکا در اسرائیل را افراد دیگری در حکومت اسرائیل نیز تائید می‌کنند.

همزمان، بزرگ‌ترین لابی طرفدار اسرائیل در آمریکا (آیپک) نیز موضع‌گیری‌های اخیر دولت آمریکا علیه دولت اسرائیل را «نگران‌کننده» دانست و از دولت اوباما خواست «به طور خصوصی و در اسرع وقت»، برای «رفع تنش با اسرائیل اقدام کند.»

دیوید میلیبند، وزیر خارجه بریتانیا برای همراه کردن چین با افزایش تحریم‌ها علیه ایران راهی پکن شد.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، میلیبند در این سفر سه روزه، برای بهبود روابط دو جانبه نیز با مقام‌های چین مذاکره خواهد کرد. وی قرار است در طول این سفر، با یانگ جیچی، وزیر خارجه و ون جیابائو، نخست وزیر این کشور دیدار کرده و در دانشگاه روابط خارجی چین نیز سخنرانی کند.

روابط چین و بریتانیا پس از اعدام اکمل شیخ، شهروند بریتانیایی در چین به جرم قاچاق مواد مخدر، دچار تیرگی شده است.

ایالات متحده آمریکا، بریتانیا، فرانسه، روسیه و چین از اعضای دائم شورای امنیت هستند که برای صدور قطعنامه تحریمی احتمالی علیه جمهوری اسلامی، موافقت همه آنها ضروری است.

دیوید میلیبند (AFP)

سفر وزیر امور خارجه بریتانیا به چین در شرایطی صورت می‌گیرد که پکن در هفته‌های اخیر، بارها با افزایش فشارها بر ایران مخالفت کرده و بر ادامه دیپلماسی برای حل و فصل مناقشه اتمی جمهوری اسلامی تاکید کرده است.

این در حالی است که علاوه بر مقام‌های آمریکایی که در حال تنظیم پیش‌نویس قطعنامه تحریمی شورای امنیت علیه تهران هستند، رهبران بلندپایه اروپایی نیز برای تحریم یک‌جانبه ایران اعلام آمادگی کرده‌اند.

میلیبند که روز گذشته (یکشنبه) برای بازدید از یک نمایشگاه تجاری، وارد شانگهای شد، گفته است که لندن و پکن بر استفاده از «فشار و تعامل» بر ایران برای رعایت پیمان منع گسترش تسلیحات هسته‌ای از سوی این کشور، اتفاق نظر دارند.

هفته گذشته در شرایطی آغاز شد که بازداشت عماد بهاور فعال سیاسی، علی معظمی روزنامه‌نگار، رضا مجاوری فعال سیاسی در لاهیجان و محمد اولیایی فرد وکیل دادگستری و مدافع حقوق بشر نشان داد که سرکوب فعالان مدنی و حقوق بشری همچنان ادامه دارد.

در این میان بازداشت دکتر محمد اوليايی فرد، وکيل پايه يک دادگستری و عضو و مشاور حقوقی کميته دانشجويی دفاع از زندانيان سياسی، در صبح روز دوشنبه حکایت جالبی دارد.

او در حالی در دادگاه انقلاب تهران بازداشت شد که تنها در ارتباط با لايحه دفاعيه موکل خود، ناصح فريدی دیگر فعال حقوق بشر و عضو کميته دانشجويی دفاع از زندانيان سياسی، به شعبه ۵۴ تجديد نظر دادگاه انقلاب احضار شده بود. اما وی پس از حضور در شعبه اجرای احکام بازداشت شد.

به گزارش کميته دفاع از زندانيان سياسی، محمد اوليائی فرد، وکيل مدافع تعدادی از زندانيان سياسی و نوجوانان محکوم به اعدام، صبح روز دوشنبه، پس از حضور در دايره اجرای احکام دادگاه انقلاب تهران، خبر تاييد حکم يک سال حبس خود را به دلیل دفاع از نوجوان اعدام شده، بهنود شجاعی دریافت می‌کند و بر همین اساس روانه زندان اوین و البته سلول انفرادی بند ۲۴۰ می‌شود.

برادر محمد اولیایی فرد، مسعود اولیایی فرد، که وکالت او را نیر برعهده دارد، در گفت‌وگو با خبرگزاری ایسنا گفت رای صادره از سوی دادگاه بدوی به هيچ‌يک از سه وکيل مدافع اين پرونده ابلاغ نشده بود.

بازداشت محمد اولیایی فرد مشاور کمیته دانشجویی دفاع از زندانیان سیاسی، به تعبیر سازمان‌های حقوق بشری به صورتی غیرقانونی صورت گرفته و در راستای دستگیری قعالان عرصه‌ی حقوق بشر ارزیابی می‌شود.

همچنین یک وکیل مدافع دیگر هم در هفته‌ی گذشته در خوزستان بازداشت شد. دکتر وحید احمد فخرالدین که پیشتر وکالت پرونده‌های فعالین کارگری و مطبوعاتی خوزستان را نیز برعهده داشته روز چهارشنبه گذشته توسط ماموران وزارت اطلاعات اهواز به دلایل نامشخص روانه بازداشتگاه شد.

پیش از این نیز تعداد قابل توجهی از فعالان این حوزه بازداشت شده‌اند. کاوه کرمانشاهی عضو سازمان حقوق بشر کردستان و کمپين يک ميليون امضاء، یکی از همین افراد است که قرار بازداشت او هفته گذشته برای یک‌ماه دیگر تمدید شد. این فعال حقوق بشر صبح روز چهارشنبه ۱۴ بهمن‌ماه سال‌جاری توسط ماموران لباس شخصی در منزل پدری‌اش در کرمانشاه دستگیر شد.

شیوا نظر آهاری عضو کمیته گزارشگران حقوق بشر دیگر فعال حقوق بشری است که در زندان است و پس از گذشت ۸۰ روز از بازداشت او، خانواده‌ی‌ نگران‌اش در نامه‌ای به دادستان تهران خواستار آن شدند که در آستانه‌ی نوروز دستور آزادی او را صادر کند.

نام شیوا نظرآهاری هفته گذشته در سایت‌های خبری بیشتر دیده شد؛ چرا که شادی صدر فعال حقوق زنان، جایزه سالانه «شجاعت زنان» که از سوی وزارت خارجه آمریکا به وی تعلق گرفته بود را به شیوا تقدیم کرد.

در حوزه روزنامه‌نگاران نیز شرایط بهتر از این نیست. در حالی‌که وکيل مدافع بهمن احمدی امويی از ابلاغ حکم نهايی اين روزنامه‌نگار زندانی به پنج سال حبس قطعی توسط شعبه ۵۴ دادگاه تجديد نظر استان تهران خبر داد، «کمیته حمایت از روزنامه‌نگاران» که در نیویورک مستقر است، اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران با ۵۲ روزنامه‌نگار زندانی، بزرگ‌ترین زندان روزنامه‌نگاران در جهان است و یک سوم روزنامه‌نگاران زندانی جهان در ایران بسر می‌برند.

بر همین اساس، پس از ایران، چین با ۲۴ روزنامه‌نگار زندانی و حکومت کوبا با ۲۲ روزنامه‌نگار زندانی در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

تعداد روزنامه‌نگاران زندانی در ایران، بالاترین رقم روزنامه‌نگاران زندانی در یک کشور است که کمیته حمایت از روزنامه‌نگاران طی ۱۴ سال گذشته به ثبت رسانده است.

در سال ۱۹۹۶، دولت ترکیه با ۷۶ مورد بازداشت و حبس روزنامه‌نگاران در راس ناقضین حقوق روزنامه‌نگاران قرار گرفته بود.

بر اساس گزارش خبرگزاری رویترز، مدیر کمیته حمایت از روزنامه‌نگاران، جول سایمون، با بیان اینکه ایران وارد وضعیتی از سرکوب مداوم رسانه‌ها می‌شود، گفت این وضعیت نه تنها ترسناک است بلکه قابل دفاع نیز نیست.

نکته‌ی دیگر اینکه هيات نظارت بر مطبوعات در ایران به ۱۷ نشريه تذکر داد. همچنین سازمان گزارشگران بدون مرز در بيانيه‌اى پیشتر اعلام کرده بود كه پس از اعتراض‌‌ها به نتيجه انتخابات رياست جمهورى ۲۲ خرداد در ايران، بيش از ۱۰۰ روزنامه‌نگار بازداشت و بيش از ۵۰ روزنامه‌نگار نيز وادار به ترک كشور شده‌‌اند.

در آستانه‌ی فرا رسیدن سال نو، درخواست‌ها برای آزادی زندانیان سیاسی و یا مرخصی نوروزی افزایش یافته است. سازمان دانش آموختگان ايران اسلامی (ادوار تحکيم وحدت) با انتشار نامه‌ای سرگشاده خطاب به آيت الله صادق لاريجانی رييس قوه قضاييه، با انتقاد از محدوديت‌های جديد عليه دکتر احمد زيدآبادی دبیر کل این سازمان، خواستار فراهم شدن شرايط آزادی او در آستانه سال جديد شد.

اولین دادگاه زندان کهریزک برگزار شد، اما پشت درهای بسته. روابط عمومی سازمان نیروهای مسلح در نمابری اعلام کرد: «کیفرخواست برای تمام متهمان این پرونده که تعداد آنها ۱۲ نفر اعلام شده است، خوانده شد و موضوع اتهام‌ها و دلایل آن به وسیله‌ی رییس دادگاه به کلیه متهمان تفهیم شد.»

بر اساس اطلاعیه سازمان قضایی نیروهای مسلح، در میان متهمان پرونده، نام سعید مرتضوی که از سوی کمیته ویژه مجلس شورای اسلامی به عنوان متهم اصلی پرونده کهریزک معرفی شده بود، دیده نمی‌شود. سردار رادان و سردار احمدی مقدم، دو مقام ارشد نیروی انتظامی که از سوی افکار عمومی به عنوان متهمان پرونده کهریزک شناخته می‌شوند هم نام‌شان در بین متهمان نیست.

به شهادت برخی از آزادشدگان از بازداشتگاه مخوف کهریزک، سردار رادان در مواردی از شکنجه‌های کهریزک نقش مستقیم داشته است. همچنین، بازپرس شعبه سوم دادسرای امنیت دادگاه انقلاب، حیدری فرد، که دستور بازداشت بسیاری در کهریزگ را صادر کرده است، نیز همچنان در سمت خود مشغول به کار است و نام او در پرونده متهمان کهریزک دیده نمی‌شود.

با این حال، خانواده رامین پوراندرجانی، پزشک متوفی کهریزک، در اولین جلسه رسیدگی به پرونده متهمان بازداشتگاه کهریزک، خواستار شناسایی و محاکمه عاملان قتل فرزندشان شدند.

وزارت امورخارجه آمريکا در گزارش سالانه خود درباره‌ی وضعيت حقوق بشر جهانی در سال ۲۰۰۹، اعلام کرد که وضعيت حقوق بشر در ايران پس از انتخابات رياست جمهوری بدتر شده است. هيلاری کلينتون، وزير امور خارجه آمريکا، روز پنجشنبه در يک کنفرانس مطبوعاتی در خصوص اين گزارش گفت: «اين گزارش، وسيله‌ای است برای روزنامه‌نگاران و پژوهشگرانی که موارد تجاوز به حقوق بشر را بصورت سند ثبت و ضبط می‌کنند.»

در گزارش سالانه‌ی دولت آمريکا، از بدتر شدن وضعيت حقوق بشر در کشورهای چين، کوبا، کره شمالی، روسيه و سودان نيز به شدت انتقاد شده است.

و بالاخره اینکه مايکل پوسنر، دستيار وزير امور خارجه در امور دموکراسی و حقوق بشر، محورهای کلی اين گزارش درباره وضعيت حقوق بشر در ۱۹۴ کشور را بيان کرد. وی با اشاره به سرکوب معترضان پس از انتخابات رياست جمهوری ايران در خرداد ماه گفت که به‌رغم کارنامه‌ی ضعیف ايران در حقوق بشر، بعد ازانتخابات وضعيت حقوق بشر در ايران به شدت وخيم‌تر شده است و در اين وقايع، ده‌ها نفر کشته و هزاران نفر نیز بازداشت شده‌اند.

تورم همیشگی
سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد با عنوان «معمای تورم بالا با نفت ارزان و گران» به بررسی دلایل تورم همیشگی در اقتصاد ایران، چه زمانی که درآمد نفتی پایین است و چه زمانی که قیمت نفت بالا می‌رود، پرداخته است.

در این سرمقاله آمده است: «وقتی قیمت نفت پایین است، درآمدهای دولت پایین و کسری بودجه بالایی حاصل می‌شود. با وجود بی‌انضباطی مالی دولت، کسری آن‌چنان است که چاره‌ای جز قرض گرفتن از بانک مرکزی نيست.»

این روزنامه می‌افزاید: «هنگامی که قیمت نفت بالا باشد، چه؟ اگر به قانون بی‌‌توجهی شود و مازاد دلار نفتی به جای اینکه به حساب ذخیره ارزی رود، تا وقتی قیمت نفت افتاد، بتواند کسری بودجه دولت را پاسخ گوید و تورمی که شرحش رفت اتفاق نیفتد، باز توسط دولت مصرف ‌شود، توشه‌ای حاصل نمی‌شود به جز تورم.»

به نوشته این روزنامه: «اگر مازاد ارزی به شکل دلار و برای انباشت سرمایه که می‌تواند محرک بخش عرضه اقتصاد باشد هزینه شود، که این نیز در قانون حساب ذخیره ارزی پیش‌بینی شده بود، آنگاه دلارهای نفتی نه‌تنها تورم‌زا نبوده که رشد اقتصادی بیشتری را نیز به همراه خواهد داشت.»

متن کامل سرمقاله

پیرمرد انعطاف‌ناپذیر
سرمقاله امروز روزنامه مردم‌سالاری با عنوان «اگر از وحدت سخن بگوئيد فتنه‌گريد» به انتقاد از «مطلق‌پنداری و انعطاف‌ناپذيری» رسانه‌های حامی دولت پرداخته است.

در این سرمقاله آمده است: «خدايش رحمت کناد پيرمرد کهن سال روستای ما را که چند سال پيش دار فانی را وداع گفت، او در مورد بعضی از موضوعات و پديده‌های مختلف طبيعی و انسانی ديدگاه‌های مختلفی ارائه می‌داد. مثلا اعتقاد داشت زمين (منظور کره زمين) بر روی شاخ‌های گاو بسيار بزرگی قرار دارد و زلزله زمانی اتفاق می‌افتد که مگس‌ها بدن اين گاو را نيش می‌زنند.»

این روزنامه ادامه داده: «آن‌چه موجب تداعی و يادآوری اين جريان در ذهنم می‌شود مربوط است به اصرار و الحاح برخی افراد بر بعضی ديدگاه‌ها و موضع‌گيری‌های افراطی و غير مستدل که در مواجهه با حوادث اخير کشور اعلام می‌کنند و با تامل و تعمق در جنس و ماهيت اين ديدگاه‌ها به ياد اعتقادات و ديدگاه‌های آن پيرمرد کهن‌سال می‌افتم.»

سرمقاله‌نویس این روزنامه نوشته است: «اگر صرف باورهای آن پيرمرد کوچک‌ترين مساله و مشکلی برای کسی ايجاد نمی‌کرد اما شاهد بوده‌ايم که در هفته‌ها و ماه‌های گذشته برخی از اين سايت‌ها و روزنامه‌های مورد اشاره با گفته‌ها و نوشته‌های مغرضانه و تفرقه‌افکنانه بسيار تلاش کرده و می‌کنند که آب وحدت و آرامش هر چه گل‌آلودتر و آتش فتنه و نفاق هر چه شعله‌ورتر باشد.»

متن کامل سرمقاله

پیشرفت در پرتو تحریم‌ها
سرمقاله روزنامه جمهوری اسلامی با عنوان «عدو شود سبب خیر» در مورد ادامه سیاست‌های آمریکا توسط اوباما در زمینه تحریم ایران نوشته شده است.

در این سرمقاله آمده است: «اگرچه برقراري تحريم‌ها عليه ايران تازگی ندارد ولی آمريكای اوباما سعی داشت چهره تازه‌ای از ديپلماسی جهانی را به نمايش بگذارد و شعار تغيير در ديپلماسی خود را سرلوحه شعارهای انتخاباتی قرار داده بود.»

سرمقاله‌نویس این روزنامه می‌افزاید: «تحريم‌های ضد ايرانی واشنگتن از يك‌طرف موجبات زيان آمريكا را فراهم ساخته و از طرف ديگر به طور هم‌زمان منافع فراوانی را عايد رقبای اقتصادی و صنعتی آمريكا نموده و در نهايت فرصت‌های زيادی را در اختيار ايران قرار داده كه از اين موقعيت برای ارتقا تكنولوژی و پر كردن خلا ناشی از فشارهای بيگانه تلاش كند.»

در بخش دیگری از این سرمقاله آمده است: «صنايع هسته‌ای در قلمرو غيرنظامی، صنايع دفاع موشكی، صنايع بيوتكنولوژی و صنايع هوا ـ فضا جزو فناوريهای ممنوعه برای دنيای اسلام معرفی شده ولی ما در پرتو همين تحريم‌های آمريكا و متحدانش شايد به ناچار و تحت فشار مجبور شديم راهی را طی كنيم كه قطعا بدون اجبار بيگانه اصرار چندانی به پيمودن اين راه با چنين سرعت و پشتكاری نداشتيم.»

متن کامل سرمقاله

سایر مطبوعات:
سرمقاله امروز روزنامه کیهان با عنوان «خواص خاكستری و ماسونيسم مدرن»

سرمقاله امروز روزنامه رسالت با عنوان «ايران ۸۸، تبلور حقانيت‌ها»

ایران:
● جدول افزایش حقوق و مزایای کارگران در «ایران» امروز
● تثبیت قیمت تولیدات صنعتی و مصرفی در سال ۸۹
● طرح تفصیلی یکپارچه تهران، مدیریت شهری را از اغتشاش نجات می‌دهد
● سرمربی خارجی برای جام جهانی ۲۰۱۴

تفاهم
● تعیین نرخ سود بانکی سال ۸۹ در جلسه امروز
● نفت در سال آینده: ۸۰ تا ۱۰۰ دلار
● افزایش ناوگان ریلی مسافری در ایام نوروز ۸۹
● مناطق آزاد قشم و کیش: مرکز اصلی صادرات

تهران امروز
● احتمال نمایش «قهوه تلخ» در شبکه ویدیوئی
● مهر تأیید بر لایحه بودجه
● توضیحات نادران و نامه سرگشاده سه چهره شاخص اقتصادی مجلس
● نفرت مسلمانان از بن‌لادن افزایش یافت

جام جم:
● واردات خودروهای گازوئیل سوز آزاد شد
● چهارشنبه سوری، نیامده ۷ قربانی گرفت
● کشف ۱۲ کانتینر لوازم آرایشی تقلبی
● پلیس‌های کوچک آماده برقراری نظم در جاده‌ها

جمهوری اسلامی:
● مواد محترقه جان ۷ نفر را گرفت
● رژیم صهیونیستی بیت‌المقدس را به یک پادگان نظام تبدیل کرده است
● بررسی بودجه‌ سال آینده در مجلس پایان یافت
● هزاران نفر در اندونزی علیه سفر اوباما به کشورشان تظاهرات کردند

رسالت:
● دولت فرانسه: شیرین عبادی شهروند ما محسوب می‌شود
● توکلی: موسوی خائنی وطن فروش است
● هیچ مشکلی برای تأمین ارزی عمومی و میوه شب عید وجود ندارد
● چین: اختلالات شدیدی با آمریکا داریم

دنیای اقتصاد:
● نرخ سود بانکی برای سال آینده
● چالش بر سر تورم یارانه‌ها
● سه خط اعتباری برای صنعت در بودجه سال ۸۹
● پایان پرحاشیه بررسی بودجه در مجلس

کیهان:
● بررسی بودجه ۸۹ در مجلس پایان یافت
● جزئیات تازه‌ای از انهدام شبکه سایبری سیا
● کشف باند مافیایی قاچاق «شیشه»
● مردم ایتالیا در تظاهراتی گسترده خواستار برکناری برلوسکنی شدند

وطن امروز
● طی ۶ ماه آینده دیگر قدس شرقی وجود ندارد
● جاسوسی سایبری نگاه از درون
● اندونزی جای اوباما نیست
● انتصاب رئیس و اعضای کمیته پدافند غیر عامل

مطالعات ایران‌شناسی در دانشگاه‌های کشور‌های غربی سابقه‌ای دیرینه دارد و بسیاری از مراکز علمی و پژوهشی وابسته به دانشگاه‌ها، کرسی‌ها و بخش‌های مطالعاتی درباره‌ی تاریخ، فرهنگ و پدیده‌های سیاسی – اجتماعی ایران گذشته و حال دارند.

دکتر شهرام تابع پژوهشگر مسائل سیاسی و بنیان گذار فستیوال فیلم دیاسپورا در کانادا، در پنل دموکراسی و جامعه‌ی مدنی ایران، درباره‌ی فرصت‌ها و چالش‌های جنبش سبز در ایران صحبت کرد. از شهرام تابع می‌پرسم فرصت‌ها و چالش‌های جنبش سبز کدام است؟

یک مسئله‌ی اساسی و مشکلی مهم در ایران که از لحاظ تئوریک همیشه دست و پا گیر ما بوده و هست و آن تقسیم‌بندی نیروهای سیاسی بر اساس مذهبی و غیر‌مذهبی بودن است. در غرب همیشه در این زمینه راحت هستیم زیرا طیف سیاسی بر اساس نظریات اقتصادی، به چپ و راست تقسیم می‌شود. مثلا سوسیالیست‌ها طرف چپ هستند و کاپیتالیست‌ها طرف راست هستند و غیره.

دکتر شهرام تابع، پژوهشگر سیاسی و بنیان گذار فستیوال فیلم دیاسپورا در کانادا

ولی وقتی این مدل به ایران می‌آید، تغییر می‌کند و بر اساس اعتقاد یا عدم اعتقاد به مذهب است که این افراد تقسیم‌بندی می‌شوند، یعنی یک‌سری از نیروها که گرایشات مذهبی دارند، راست به حساب می‌آیند و یک‌سری نیروها که گرایشات ضدمذهبی دارند، چپ به حساب می‌آیند.

این مسئله سابقه‌ی تاریخی دارد یا یکی از ویژگی‌های موقعیت کنونی ایران است؟

مسلما ریشه‌ی تاریخی دارد و ریشه‌ی تاریخی آن این است که در ایران مذهب همیشه در سیاست دخالت داشته است، خیلی‌ها معتقدند به دلیل این است که اصولا اسلام یک مذهب سیاسی است و اصلا هدفش دسترسی به قدرت سیاسی است اما به هر ترتیب چیزی که در این ۵۰،۶۰ سال اخیر با آن دست به گریبان هستیم.

این توهم، این اشتباه که نیروهای مذهبی همگی راست و نیروهای غیر مذهبی همگی چپ هستند، این مسئله اشکالات زیادی را در نظام جامعه‌ی ما به وجود آورده است در نتیجه آن مدلی که من پیشنهاد می‌کنم، مدل چهار قطبی در قبال دو قطبی است، یعنی این‌که نه تنها ما نیروهای سیاسی‌مان را به چپ و راست به لحاظ تقسیم بندی اقتصادی تقسیم می‌کنیم، یعنی سوسیالیست‌ها و سرمایه‌دارها، بلکه به مذهبی و غیر‌مذهبی هم تقسیم می‌کنیم. در نتیجه چهار قطب این‌جا داریم و این نیرو‌ها به چهار قطب تقسیم می‌شوند. یعنی مذهبی راست، مذهبی چپ، سکولار راست و سکولار چپ.

کدام یک از این قطب‌های چهارگانه نیروها کنونی و فعال سیاسی بیشتری را به خودشان جذب کرده‌اند و در آینده‌ی کوتاه ایران می‌توانند نقش بازی کنند؟

همه‌ی این نیروها الان در ایران وجود دارند، اما تنها چیزی که من نمی‌بینم و جایش خیلی‌ در ایران خالی است یک نیروی سکولار معتدل است. متاسفانه همه‌ی سکولار‌های ما تندرو هستند و من اسم‌شان را بنیاد‌گرایان سکولار می‌گذارم. کسانی که علیرغم این‌که در اعماق قلب و اعتقاداتشان به شدت مذهبی هستند اما در ظاهر صبح تا شب به مذهب بد می‌گویند و به آن فحش می‌دهند.

آن چیزی که در حال حاضر در جامعه‌ی ما وجود دارد یک نیروی مذهبی چپ هست که رهبری جنبش سبز را به عهده گرفته است، این که حقش هست یا نیست مسئله‌ی دیگری است اما رهبری را به عهده گرفته و بیشتر از همه نیروها را به خود جذب کرده است اما ما به یک نیروی سکولار معتدل احتیاج داریم، یعنی ضد‌مذهب نباشد و تنها غیر‌مذهبی باشد.

برداشتی که خود شما از جنبش سبز یا جنبش مدنی چند ماه گذشته در ایران دارید این است که آیا پتانسیل سکولار معتدل در این جنبش موجود است؟

متاسفانه در رهبری موجود نیست. رهبری این جنبش در حال حاضر در دست چپ مذهبی است، یعنی کسانی که خودشان در این حکومت بوده‌اند و الآن تغییر کرده‌اند و عوض شده‌اند. من برای آن‌‌ها و تغییری که پیدا کرده‌اند ارزش قائلم اما مردمی که در خیابان‌ها تظاهرات می‌کنند، شناخت شخصی من این است که بیشتر سکولار معتدل هستند تا مذهبی.

دکتر مهدی تورج استاد مطالعات دینی و عدالت اجتماعی و صلح در کالج دانشگاهی کینز در اونتاریوس که موضوع سخنرانی خود را مطالعه در محتوی جک‌ها و لطیفه‌هایی که در ۳۰ سال گذشته در مورد مذهب و باور‌های دینی و معنویت در میان ایرانیان رواج دارد انتخاب کرده بود.

از مهدی تورج در توضیح مورد سخنرانی‌اش می‌پرسم:

صحبت من در مورد جک‌هایی بود که در حال حاضر در ایران مرسوم شده است و مخصوصا جک‌هایی که در مورد خدا و اسلام هستند.

منظورتان از بررسی این جک‌هایی که در زبان محاوره‌ی مردم در طول ۳۰ سال گذشته رواج دارد چیست؟

این جک‌ها البته یک جنبه‌ی سیاسی دارد که کسانی که در مورد سیاست کار می‌کنند بیشتر می‌توانند راجع به ان نظر دهند اما برای من چیزی که مهم بود جنبه‌ی کلامی آن است و این که چطور رابطه‌ی انسان و خدا را بیان می‌کند یا چه تحولاتی در این جک‌ها در حال صورت گرفتن است.

یکی از نکات مثبت آن این است که مثلا یک نفر که سخنانش را شروع می‌کند یا دو نفر که به‌هم می‌رسند اگر بتوانند جک بگویند خیلی به یکدیگر نزدیک‌تر می‌شوند. یک سخنران وقتی سخنرانی خود را با جک شروع می‌کند رابطه‌ی بهتری با مردم برقرار می‌کند.

من فکر می‌کنم نهایتا تضادی در ایران‌ در رابطه با این جک‌ها هست، رژیم ایران خودش را به عنوان نماینده‌ی خدا و امام زمان بسیار جدی می‌گیرد و این جک‌ها نهایتا نتیجه‌ای که دارند حل کردن این تناقض است. تناقضی که ایجاد شده است این است که رژیم مردم را از خدا جدا کرده است ولی این جک‌ها مردم را بیشتر به خدا نزدیک می‌کند، یعنی حالتی معنوی دارد.

مثل این است که من و شما بتوانیم با هم جک بگوییم، یعنی پیری یا جوانی یا این‌که شما ترک و من فارس هستم با گفتن جک به صمیمیت تبدیل می‌شود. اگر بنده بتواند با خدا جک بگوید نشان می‌دهد چه‌قدر شما به خدا نزدیک هستید.

آیا طرف دیگر این فرضیه‌ای که شما مطرح می‌کنید که با جک گفتن در مورد مسائل مذهبی آدم‌ها به معنویت بیشتری می‌رسند. آیا این امکان وجود ندارد که این جک‌ها باعث می‌شود که مقداری مسئله‌ی معنویت و باور‌های دینی برای بعضی از مردم تابو شکنی شود؟

دقیقا تابوشکنی می‌شود، یعنی رژیم خفقان بر اساس تابو کار می کند.

آیا تقدس‌زدایی نمی‌کند؟ یعنی باورهای مقدس مردم و شخصیت‌هایی مقدسی که در باور مردم وجود دارد را از آن تقدس به پایین نمی‌کشد؟

چرا می‌کشد ولی به پایین‌تر از ما نمی‌کشد، خداوند به ما نزدیک می‌شود. یعنی به جای این‌که خداوند در آسمان‌ها باشد و یک نفر واسطه‌ی ما با خداوند باشد، خداوند مثل خود ما می‌شود.

در واقع شما معتقدید که گسترش جک‌ها در مورد شخصیت‌های مذهبی یا نهایتا در مورد خدا و باور‌های مذهبی است، این جک‌ها به باور‌های دینی مردم لطمه‌ای نزده است؟

خیر، نه تنها لطمه نمی‌زند بلکه باور‌ها را بسیار عمیق‌تر می‌کند و ما به خداوند بسیار نزدیک‌تر می‌شویم تا این‌که در مورد خدا اصلا حرفی نزنیم.

آیا در کشور‌های اسلامی دیگری هم چنین موردی وجود داشته است؟

بله در دیگر کشور‌های اسلامی هم وجود دارد. کشور‌های دیگر جای خود، در تاریخ خود ما از اول اسلام وجود داشته است، مثل خدایی که در آسمان و بهشتی که در جای دیگری باشد. این‌ها یک تناقضی دارد مثل این‌که اگر خدا در آسمان است پس ما این‌جا چکار می کنیم؟ همیشه چنین چیز‌هایی بوده است منتهی قبلا در تنها توسط یک‌سری شاعربوده است مثل عبید زاکانی، عمر خیام، مولانا، سعدی، حافظ.. اما الآن عمومی شده است و همه درباره‌اش صحبت می‌کنند.

بسیاری از اندیشمندان بزرگ جهان از استفان هاوکینز گرفته تا دیوید اتنبورو به این بحث اساسی دامن می‌زنند که تا مادامی که قادر به کنترل افزایش جمعیت بشر بر روی زمین نگردیم، مشکل آلودگی محیط زیست حل نخواهد شد. هاوکینز حتی از آمار کمک می گیرد و می‌افزاید: «در طول ٢٠٠ سال گذشته، جمعیت بشر به شکل تصاعدی در حال افزایش است و به طور مشخص هر چهل سال دو برابر شده است.»

اما حقیقت ماجرا در عمل با دیدگاه فوق در تضاد است. برای شروع باید گفت که نه تنها جمعیت بشر افزایش تصاعدی ندارد بلکه در حال کاهش است. در طی سی سال گذشته از تعداد فرزندان به دنیا آمده توسط زنان جهان کاسته شده است. در مقیاس جهانی، زنان معاصر به اندازه نصف مادران خود بارور می‌شوند.

چهل سال پیش هر مادر به طور متوسط بین ٥ تا ٦ کودک به دنیا می‌آورد ولی در حال حاضر به نصف مقدار قبلی رسیده است.

نگاهی دقیق‌تر به اعداد و آمار تاییدکننده این واقعیت مستند خواهد بود. چهل سال پیش هر مادر به طور متوسط بین ٥ تا ٦ کودک به دنیا می‌آورد ولی در حال حاضر به نصف مقدار قبلی رسیده است. همان‌طور که در کتابم «زلزله مردم» توضیح دادم¹ نصف دنیا از رشد منفی جمعیت برخوردار است واین نیمه‌ی جهان شامل اروپا، اکثرمناطق کارائیب و کشورهای شرق دور نظیر ژاپن، ویتنام، تایلند، استرالیا، کانادا، سری لانکا، ترکیه، الجزیره، قزاقستان و تونس می‌گردد.

این درصد منفی تولد برای چین هم صدق میکند، هم برای چین بزرگ که به خاطر قوانین دیکتاتور مابانه تولید بیش از یک بچه را ممنوع اعلام کرده است و هم برای چین مهاجرت کرده و آزاد در سراسرجهان ازجمله در تایوان، سنگاپور و حتی هنگ کنگ.

محققین می‌گویند که زنان به خاطر بالا رفتن سواد و بهتر شدن شیوه معیشت در اروپا است که فرزندان کمتری می‌خواهند ولی این روند برای زنان یکی از فقیر‌ترین کشورها یعنی بنگلادش هم صدق می‌کند. در حال حاضر خانواده‌های بنگلادشی بیشتر از سه فرزند ندارند. همین ماجرا در هند و به‌ویژه برزیل که شدیدا کاتولیکی است هم اتفاق افتاده است و گویی دیگر حرف کشیشان در برزیل خریدار ندارد.

زن‌ها برای اولین بار در طول تاریخ تمدن‌های بشری پی می‌برند که مرگ و میر نوزادان و بچه‌ها به خاطر بهداشت بهتر آن‌قدر پایین آمده که نیازی به تعداد بیشتر برای تولید مثل و حقظ صیانت ذات خود ندارد. از این به بعد لازم نیست زن‌ها تعداد زیادی بچه داشته باشند تا از میان آن‌ها چند نفری هم باقی مانده باشند.

بی‌شک هنوز نقاطی از افریقا وجود دارد که زنان، متوسط اولادشان پنج بچه به بالا است و بله، خاورمیانه‌ایی هم وجود دارد که سنت، مذهب و پدرسالاری جایگاه قوی‌تری در اذهان مردم دارد. ولی به جز قبایل پراکنده در یمن یا افغانستان و سایر مراکز کوچک اجتماعی حتی خاورمیانه هم در حال پذیرفتن این منطق است که با بچه‌های کمتر، شانس موفقیت خانواده نیز بیشتر خواهد گشت. از جمله آن‌ها ایران است که از متوسط هشت اولاد به میانگین دو بچه در خانواده رضایت داده است.

به نظر می‌آید فرقی نمی‌کند که مردم کشورها فقیر یا ثروتمند، سوسیالیست یا کاپیتالیست، بی خدا یا مومن باشند چون اکثر آن‌ها در مسیر کاهش تولید مثل هستند.

با این وجود نباید تصور کرد که رشد جمعیت زمین متوقف شده است. برجمعیت زمین هر سال ٧٠ میلیون نفر افزوده می‌گردد ولی این مهم را باید در نظر گرفت که به فاصله یک نسل جمعیت زمین رابطه متعادلی برقرار خواهد کرد با تعداد مرگ و میرها در زمین. زمین‌ای که دیگر نه جنگ‌های بزرگ جهانی دارد و نه بیماری‌های واگیر کشنده که هر بار ده‌ها میلیون انسان را به کام مرگ بکشاند.

کاهش یا عدم تغییر واحد جمعیتی جهان می‌تواند اثرات بسیار فرخنده‌ایی را برای زمین کوچک و محدود ما فراهم آورد ولی خبر ناگوار در این نهفته است که رشد مصرف بی‌رویه بشر خیلی بیشتر از رشد جمعیت بی‌رویه برای زمین مضر خواهد بود.

لطمه‌ایی که رشد مصرف بر پایه‌های حیات و محیط زیست زمین می‌زند اصلا قابل مقایسه با تاثیرات رشد جمعیت نخواهد بود و همه دنیا نیز می‌دانند که مصرف سرسام‌آور در کشورهای توسعه یافته جهان، بار اصلی هدر دادن منابع و آلودگی‌های ناشی از آن را بر دوش دارد.

نصف کربن و دودهای سمی جهان در بخش کوچکی از زمین تولید می‌شود؛ جایی که فقط هفت درصد جمعیت زمین را در بر گرفته است. کشورهای ثروتمند بخش اصلی منابع زمین را در مسیر مصرف بی‌رویه خود به مواد آلوده تبدیل می‌کنند.

تولید کربن سمی رها شده در هوا برای هر آمریکایی برابر است با چهار چینی، بیست هندی، سی پاکستانی، چهل نیجریه‌ایی و دویست و پنجاه اتیوپیایی. حقیقت زیان‌بار مصرف زیاد، مدت‌هاست که دیگر قادر به یافتن توجیه و دلیل برای تمدید و بازسازی افسانه ناگوار جمعیت زیاد نیست.

بیش از دویست سال پیش مالتوس، ترس غیر علمی و تقریبا خرافی را بر ضمیر ناخودآگاه بشر افکند و تقصیر جنگ‌ها، بیماری‌ها و قحطی را به طبقه فقیر نسبت داد بدون آن‌که ادله منطقی را با آن آورده باشد. فرهنگ علمی جهان یک‌بار برای همیشه باید افکار مالتوسی را در کنار سایر اندیشه های ناسالم و نافرجام گذشته قرار داده و از تکرار و بازسازی آن به هر شکل و نوعی دست بردارد.

▪ ▪ ▪

1-Fred Pearce is author of Peoplequake (Eden Project Books)

پاریس پایتخت فرانسه طی دو روز گذشته، دو رویداد مهم در زمینه‌ی حقوق بشر ایران و جنبش مدنی زنان ایران را شاهد بوده است؛ اهدای نخستین جایزه‌ی شهروند نت یا شهروند اینترنتی از سوی سازمان گزارش‌گران بدون مرز با همکاری گوگل به سایت «تغییر برای برابری» زنان ایران که اهمیت کار جنبش زنان برابری‌خواه ایران و مبارزه‌ی آن‌ها در تغییر قوانین تبعیض‌آمیز حکومت مذهبی ایران را در نگاه جهانیان نشان می‌دهد و رویداد مهم دیگر دیدار خانم شیرین عبادی، برنده‌ی جایزه‌ی صلح نوبل و آقای برنارد کوشنر، وزیر امور خارجه‌ی فرانسه و آقای بهراند دولانوئه شهردار پاریس بود که در هر دوی این دیدار‌های وضعیت حقوق بشر در ایران، به ویژه مشکلات گسترده‌ی آزادی بیان مطرح شده است.

در این دیدار آقای دولانوئه شهردار پاریس اعلام کرد که قصد دارند شیرین عبادی را به عنوان شهروند افتخاری شهر پاریس منصوب کنند. در هر دوی این دیدار‌ها دکتر کریم لاهیجی، فعال حقوق بشر ایران، نایب رییس فدراسیون جهانی جامعه‌های دفاع از حقوق بشر، حضور داشتند. نظر ایشان را در مورد اهمیت این رویداد‌ها می‌پرسم:

در مورد رویداد اول، بنده به دو علت خیلی خوشحال هستم که این جایزه به سایت تغییر برای برابری داده شده است. نخست این‌که مبارزه‌ای که زنان ایران در چهارچوب کمپین برای حقوق برابر شروع کردند با تلاش فراوانی همراه بود. می‌دانید که طی سه سال گذشته بیش از ۶۰ نفر از ایشان دست‌گیر شدند، به زندان افتادند و الآن چند تن از آنان در زندان هستند. همین‌جا اشاره کنم در لیستی که ما دیروز به برنارد کوشنر دادیم، برای آزادی زندانیان سیاسی به ویژه مدافعان حقوق بشر و حقوق زن، نام و چهره‌ی این خانم‌ها هم هست.

اهدای نخستین جایزه‌ی شهروند نت یا شهروند اینترنتی از سوی سازمان گزارش‌گران بدون مرز با همکاری گوگل به سایت «تغییر برای برابری»

دوم این‌که این جایزه به آزادی بیان و مطبوعات در چهارچوب رسانه‌های الکترونیکی جدید و اینترنت و گسترشی که استفاده از این رسانه‌ها در دنیا و ایران پیدا کرده‌ است، ارتباط دارد. می‌دانید که در این جنبش اخیر استفاده از این رسانه‌ها نقش مهمی داشته است. نمی‌توان نقش این رسانه‌ها را نادیده گرفت زیرا مردم دنیا دیدند که چطور ندا را کشتند، بر سر سهراب اعرابی چه آمد و به برکت همین رسانه‌ها و با توجه به این‌که سایت تغییر برای برابری هم در ارتباط با این شیوه‌ها، یک سایت مدرن الکترونیکی هست این است که از این جهت که این جایزه به ایران و خانم پروین اردلان، دوست عزیزمان و فعال حقوق زنان داده شد، بسیار خوشحال هستم.

آقای دکتر کریم لاهیجی، شما در گفت‌وگو‌هایی که خانم عبادی با آقای کوشنر و هم‌چنین آقای دولانوئه داشتند، حاضر بودید و در هر دو دیدار مسائل حقوق بشر ایران مطرح شده است، اگر ممکن است در مورد این دیدار‌ها هم بفرمایید.

دیدار با آقای کوشنر به درخواست فدراسیون جامعه‌ی دفاع از حقوق بشر در ایران صورت گرفت و در آن خانم سهی‌د حسن، رییس فدراسیون، شیرین عبادی و من حضور داشتیم. ابتدا گزارشی از وضع اسفناک حقوق بشر در ایران دادیم، به ویژه از دو دریچه گفت‌و‌گوهایمان را با کوشنر و با توجه به این‌که برنارد کوشنر برای ملاقات با خانم کاترین اشتون، وزیر خارجه‌ی اتحادیه‌ی اروپا عازم انگلیس بود، مخاطب ما اتحادیه‌ی اروپا هم بود.

نخست در مورد وضع حقوق بشر و وضعیت زندانیان سیاسی، عقیدتی، کسانی که با وثیقه‌های سنگین آزاد می‌شوند و این وثیقه‌ها مثل شمشیر بالای فرق سر آن‌ها نگه داشته می‌شود، روزنامه‌نگاران که بیش‌از ۵۰ نفر از همکاران ما در زندان‌های جمهوری اسلامی هستند.

شیرین عبادی

وضعیت آزادی بیان، محدودیت‌هایی که برای سفر مدافعان حقوق بشر در ماه‌های اخیر به وجود آمده است و از همه مهم‌تر، متاسفانه با وجود این‌که یش از ۹ ماه از این جنایات می‌گذرد، تا کنون هیچ‌گونه تغییری از طرف یک مقام غیر ‌جانب‌دار در مورد وقوع این جنایات صورت نگرفته است و جمهوری اسلامی نیز درهای خودش را بر روی گزارش‌گران حقوق بشر سازمان ملل بسته است.

نماینده‌ی جمهوری اسلامی با وقاحت تمام از صحن شورای حقوق بشر را برای نمایش دادن حد اعلای درجه‌ی بی‌حرمتی و بی آزرمی استفاده کرد و دیدیم که از ایران به عنوان تنها دموکراسی منطقه یاد کرد و با وجود این، ایران کاندیدای عضویت در شورای حقوق بشر هم شده است.

بنابراین مخاطب ما آقای کوشنر، چه به عنوان وزیر امور خارجه‌ی فرانسه و چه به عنوان یکی از اعضای اتحادیه‌ی اروپا این بود که بالاخره اتحادیه‌ی اروپا می‌خواهد چه کند؟ آیا فقط می‌خواهند به این‌که هر از چندی اعلامیه‌ای می‌دهند و نقض حقوق بشر را محکوم می‌کنند، اکتفا کنند؟

ما مخالف روابط بازرگانی - اقتصادی اتحادیه‌ی اروپا که متاسفانه بزرگترین سهم را در ارتباط با ایران دارد، نیستیم اما نمی‌شود که این سرکوب، خفقان، اختناق و فشار به صورت روز‌افزون در ایران وجود داشته باشد و مثلا آلمان طی سال گذشته سطح معاملاتش با ایران از سال پیش از آن بالا رفته باشد.

من گفتم، آقای کوشنر همین الآن که من با شما مشغول صحبت هستم یکی از معاونان آقا احمدی‌نژاد به مونیخ رفته است و قرار است آقای مشایی معروف هم عازم آلمان شود، بنابراین اروپا می‌خواهد چه کند؟ یعنی به روابط تجارتی خود از طرفی ادامه دهد و از آن طرف نیز با اطلاعیه‌های کلی وضعیت نقض حقوق بشر را به صورتی محکوم کند.

در این‌جا به دلیل این‌که آقای کوشنر بسیار بر پرونده‌ای ایران در شورای امنیت تکیه می‌کرد ما گفتیم که پرونده‌ی ایران در شورای امنیت بیش از یک سال است که متوقف مانده است، و فکر نمی‌کنیم نه روسیه و نه چین با تشدید تحریم‌ها موافقت بکنند و ما هم به عنوان مدافعان حقوق بشر موافق این تحریم‌ها، اگر بخواهد متوجه مردم ایران شود - که در حال حاضر متاسفانه تورم ٤٠ در‌صدی را تحمل می‌کنند و با ٢٥ درصد بیکاری مواجه‌اند - نیستیم.

ما تقاضا می‌کنیم که ایران را تحریم‌های سیاسی کنند و مانع از سفر این حضرات به خارج از ایران شوند، به خصوص کسانی که در این سرکوب نقش اساسی داشتند، دارایی آن‌ها را در کشور‌های خارج ضبط کنند و از این طریق است که این تحریم‌ها می‌تواند موثر باشد و بنا به طرحی هم داده‌ایم که باید ببینیم آیا مورد تایید اتحادیه‌ی اروپا قرار می‌گیرد یا خیر.

ما درخواست کردیم که ۲۷ کشور عضو اتحادیه‌ی اروپا، هر یک از این زندانیان را به صورت سمبل انتخاب کنند و آن را تحت حمایت خودشان بگیرند. البته نگفتیم کدام کشور، کدام یک از مدافعان حقوق بشر یا زندانیان سیاسی را حمایت کند. در آن لیستی که به کوشنر دادیم نام و عکس تعدادی از زندانیان سیاسی هست، آن را به تصویب اتحادیه‌ی اروپا و کشور‌ها گذاشتیم.

در پایان خیلی کوتاه می‌خواهم بپرسم، این که آقای دلانوئه گفتند که خانم شیرین عبادی را به عنوان شهروند افتخاری شهر پاریس منصوب خواهند کرد، از نظر شما چه اهمیتی دارد؟

این برای ما خیلی مهم است به لحاظ این‌که شهرداری پاریس مرکز حقوق بشر است. اولین کنوانسیون پس از انقلاب کبیر فرانسه که اعلامیه‌ی حقوق بشر و شهروند به تصویب رسید در محل شهرداری کنونی پاریس برگزار شد. بنابراین برگزیده شدن یکی از نمایندگان و سخن‌گویان جامعه‌ی مدنی و حقوق بشر به عنوان شهروند پاریس، برای ما مدافعان حقوق بشر باعث سربلندی و خوشحالی است