ناوی پیلای برنده نوبل صلح ۲۰۲۶ شد

ناوانتم (ناوی) پیلای، کمیسر عالی پیشین حقوق بشر سازمان ملل متحد و قاضی دیوان بین‌المللی دادگستری، روز جمعه ۱۷ مهر / ۹ اکتبر در اسلو، پایتخت نروژ، برنده جایزه نوبل صلح شد.

یورگن واتنه فریدنس، رئیس کمیته نوبل نروژ، اعلام کرد که پیلای به‌دلیل تلاش‌هایش برای ترویج صلح و حقوق بین‌الملل شایسته دریافت این جایزه شناخته شد.

کمیته نوبل در بیانیه‌ای اعلام کرد: «در شرایطی که شمار جنگ‌ها و درگیری‌ها رو به افزایش است و قضات و نهادهای حقوق بین‌الملل با حملات سیاسی مواجه‌اند، کمیته نوبل می‌خواهد یادآوری کند که توانایی حل‌وفصل منازعات بدون توسل به زور و خشونت، به حاکمیت قانون در سطح بین‌المللی وابسته است.»

در ادامه این بیانیه آمده است: «وجود نظام حقوقی بین‌المللی‌ای که در آن جنایتکاران جنگی پاسخگو باشند و قربانیان سوءاستفاده و نقض حقوق بتوانند به عدالت دست یابند، پیش‌شرط تحقق جهانی صلح‌آمیز است.»

جایزه نوبل صلح اغلب به‌عنوان یکی از معتبرترین جوایز جهان شناخته می‌شود.

کمیته نوبل نروژ در اسلو امسال ۲۸۷ نامزد برای دریافت این جایزه در نظر گرفته بود که اندکی بیش از یک‌چهارم آن‌ها به سازمان‌ها و نهادها اختصاص داشت. کارشناسان می‌گویند این کمیته معمولاً بر پایداری صلح، تقویت همبستگی میان ملت‌ها و فعالیت‌های مستمر نهادهایی تمرکز می‌کند که در تحقق این اهداف نقش دارند.

با این حال اهدای جایزه نوبل صلح همواره با انتقادهایی هم همراه بوده است. سال گذشته، ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان دولت ونزوئلا، به‌دلیل مبارزه برای گذار به دموکراسی در این کشور آمریکای جنوبی برنده جایزه صلح نوبل شد. کمیته نوبل از او به‌عنوان زنی تقدیر کرد که «در میان تاریکی فزاینده، شعله دموکراسی را روشن نگه می‌دارد» اما مخالفان او را چهره‌ی سیاست‌های کهنه‌ای که آمریکای لاتین را دهه‌ها در فقر، وابستگی و خشونت فرو برده‌اند، توصیف کردند و گفتند اعطای این جایزه نه نشانه‌ پیروزی دموکراسی، بلکه گواهی بر بحران عمیق مفهوم صلح در نظم کنونی جهان است.

ماچادو اندکی پس از برکناری نیکلاس مادورو، رئیس‌جمهوری وقت ونزوئلا، از سوی ایالات متحده، مدال نوبل خود را به دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا اهدا کرد. با این حال کمیته نوبل تأکید کرد که خود جایزه قابل انتقال به شخص دیگری نیست.

نامزدهای جایزه صلح نوبل را گروه محدودی از افراد و نهادها می‌توانند معرفی کنند. این گروه شامل رؤسای کشورها، سیاستمداران دارای مسئولیت در سطح ملی، استادان دانشگاه، مدیران مؤسسات پژوهشی سیاست خارجی، برندگان پیشین جایزه نوبل و اعضای خود کمیته نوبل نروژ است.

چهار جایزه نوبل دیگر نیز در اوایل همین هفته اعلام شدند. جایزه نوبل پزشکی به سه دانشمند تعلق گرفت که پژوهش‌هایشان به توسعه ابزاری مبتنی بر نور برای کمک به درک عملکرد مغز انجامید. جایزه فیزیک به دانشمندی اهدا شد که برای روشن کردن ماهیت گروه نادری از نوترینوها تلاش کرده است. جایزه شیمی نیز به دو دانشمند رسید که به درک ساختارهای آینه‌ای اسرارآمیز در مولکول‌ها کمک کردند؛ کشفی که در تولید شمار زیادی از داروها کاربرد داشته است.

روز پنج‌شنبه، آن کارسون، شاعر، نویسنده، جستار‌نویس و مترجم کانادایی، جایزه نوبل ادبیات را دریافت کرد. کمیته نوبل آثار او را به‌دلیل رویکردهای «جسورانه و خلاقانه» ستود؛ آثاری که ادبیات کلاسیک و مدرن را در هم می‌آمیزند و مرزهای میان شعر و نثر را درمی‌نوردند.

برنده جایزه نوبل اقتصادی نیز روز دوشنبه اعلام خواهد شد.

مبلغ جایزه نوبل امسال ۱۲ میلیون کرون سوئد، معادل حدود ۱.۲ میلیون دلار است. این مبلغ صرف‌نظر از آن‌که جایزه به یک فرد، گروهی کوچک از برندگان یا یک سازمان تعلق بگیرد، یکسان خواهد بود.

 صدوبیست‌وپنجمین سالگرد جایزه نوبل صلح

امسال صدوبیست‌وپنجمین سالگرد جایزه صلح نوبل است. از زمان آغاز اهدای این جایزه در سال ۱۹۰۱، تاکنون ۱۱۲ فرد و ۲۸ نهاد مختلف آن را دریافت کرده‌اند. کمیته بین‌المللی صلیب سرخ سه بار و کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان دو بار برنده این جایزه شده‌اند.

جایزه نوبل صلح در ۱۹ مورد اهدا نشده است که بیشتر این موارد به دوران جنگ‌های جهانی مربوط می‌شود. در سال ۱۹۴۸، هم‌زمان با ترور مهاتما گاندی، هیچ‌کس برنده این جایزه نشد. گاندی پیش از آن ۱۲ بار نامزد دریافت این جایزه شده بود، اما هرگز آن را دریافت نکرد.

در سال ۱۹۳۹ نیز یکی از نمایندگان پارلمان سوئد، آدولف هیتلر را نامزد دریافت جایزه صلح نوبل کرد، اما بعداً این نامزدی را پس گرفت و توضیح داد که پیشنهاد او از ابتدا جدی نبوده است.